Aktgjykim

Vlerësim i kushtetutshmërisë së Aktgjykimit [ARJ.nr.84/2021]të Gjykatës Supreme të Republikës së Kosovës, të 22 shtatorit 2021  

Nr. të lëndës KI214/21

Parashtruesit: Avni Kastrati

Shkarko:

Prishtinë, më​​ 6​​ janar​​ 2023

Nr. ref.:AGJ​​ 2101/22

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AKTGJYKIM

 

 

rastin nr. KI214/21

 

Parashtrues

 

Avni​​ Kastrati

 

 

Vlerësim i kushtetutshmërisë së​​ Aktgjykimit​​ ARJ.nr.84/2021 të 22 shtatorit 2021​​ të Gjykatës Supreme​​ 

 

 

GJYKATA KUSHTETUESE E REPUBLIKËS SË KOSOVËS

 

 

e përbërë nga:

 

Gresa Caka-Nimani, kryetare

Bajram Ljatifi, zëvendëskryetar

Selvete Gërxhaliu-Krasniqi, gjyqtare

Safet Hoxha, gjyqtar​​ 

Radomir Laban, gjyqtar

Remzije Istrefi-Peci, gjyqtare dhe

Nexhmi Rexhepi, gjyqtar​​ 

 

 

Parashtruesi i kërkesës

 

  • Kërkesa është dorëzuar nga​​ Avni Kastrati,​​ me vendbanim në Mitrovicë​​ (në tekstin e mëtejmë:​​ parashtruesi i kërkesës),​​ i​​ përfaqësuar nga​​ Hajzer​​ Salihu,​​ avokat​​ nga Prishtina.​​ 

Vendimi i kontestuar

 

  • Parashtruesi​​ i kërkesës​​ e​​ konteston​​ kushtetutshmërinë e​​ Aktgjykimit​​ [ARJ.nr.84/2021]​​ të 22 shtatorit 2021​​ të Gjykatës Supreme, në ndërlidhje me Aktvendimin​​ [AA.nr.612/2021]​​ e 13 korrikut 2021 të​​ Gjykatës së Apelit,​​ dhe Aktvendimin​​ [A.nr.1297/2021] e 1 qershorit 2021 të​​ Gjykatës Themelore në Prishtinë, me të cilët ishte refuzuar të​​ merrej në shqyrtim​​ Dekreti​​ [Nr.84/2-021]​​ i​​ 19 majit 2021, i​​ Presidentes së Republikës së Kosovës.

 

  • Aktgjykimi​​ i kontestuar i është dorëzuar parashtruesit të kërkesës,​​ më 11 tetor 2021.

 

Objekti i çështjes

 

  • Objekt i çështjes është vlerësimi i kushtetutshmërisë së​​ Aktgjykimit​​ ​​ lartcekur,​​ ​​ Gjykatës​​ Supreme, me të cilin parashtruesi i kërkesës pretendon shkeljen e​​ të​​ drejtave të tij të garantuara​​ me​​ nenet:​​ 7 [Vlerat],​​ 65 (9) [Kompetencat e Kuvendit],​​ 84​​ (25)​​ [Kompetencat e Presidentit], 24 [Barazia para Ligjit], 31 [E Drejta për Gjykim të Drejtë​​ dhe të Paanshëm], 32 [E Drejta për Mjete​​ Juridike], 45 [Të​​ Drejtat Zgjedhore dhe të Pjesëmarrjes], 54 [Mbrojtja Gjyqësore e të​​ Drejtave]​​ dhe 55 [Kufizimi i të Drejtave dhe Lirive Themelore] të​​ Kushtetutës​​ së Republikës së Kosovës (në tekstin e mëtejmë:​​ Kushtetuta).

 

Baza juridike

 

  • Kërkesa bazohet në paragrafët​​ 1 dhe 7 të nenit 113 [Juridiksioni dhe Palët e Autorizuara] të​​ Kushtetutës,​​ nenet​​ 22​​ [Procedimi i kërkesës]​​ dhe​​ 47​​ [Kërkesa individuale]​​ të Ligjit për Gjykatën Kushtetuese të​​ Republikës së​​ Kosovës​​ nr. 03/L-121​​ (në​​ tekstin e mëtejmë: Ligji) dhe në​​ rregullin 32 [Parashtrimi i kërkesave dhe i përgjigjeve] të Rregullores së​​ punës të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës (në tekstin e mëtejmë: Rregullorja e punës).

 

Procedura në Gjykatën Kushtetuese

 

  • ​​ 1 dhjetor​​ 2021, parashtruesi​​ i​​ kërkesës​​ e​​ dorëzoi​​ kërkesën në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Kosovës​​ (në tekstin e mëtejmë: Gjykata).​​ 

 

  • ​​ 3 dhjetor​​ 2021, Kryetarja e Gjykatës​​ Gresa Caka-Nimani,​​ caktoi gjyqtarin Safet Hoxha​​ ​​ gjyqtar​​ raportues dhe Kolegjin shqyrtues, të përbërë nga gjyqtarët: ​​ Radomir Laban (kryesues),​​ Remzije Istrefi-Peci​​ dhe Nexhmi Rexhepi (anëtarë).

​​ ​​ 

  • ​​ 9 dhjetor​​ 2021,​​ Gjykata​​ njoftoi përfaqësuesin e parashtruesit të kërkesës për regjistrimin e kërkesës.​​ Të njëjtën ditë, një kopje e kërkesës iu dërgua​​ Gjykatës Supreme;​​ si palë kundërshtare, Presidentes së Republikës së Kosovës​​ (në tekstin e mëtejmë: Presidentja)​​ dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës​​ (në tekstin e mëtejmë:​​ MPJD), si palë të interesuara. ​​ 

 

  • Më 17 dhjetor 2021,​​ u.d.​​ Sekretari i zyrës së​​ Presidentes,​​ kërkoi nga Gjykata afat shtesë për t’i​​ mundësuar Presidentes dorëzimin​​ i komenteve në lidhje me këtë kërkesë, meqë kërkesa ndërlidhet me Dekretin e saj nr. 84/2021.

 

  • ​​ 20 dhjetor 2021, Gjykata​​ njoftoi​​ u.d.​​ Sekretarin​​ e zyrës​​ ​​ Presidencës, së​​ komentet në lidhje me kërkesën mund të dorëzohen në Gjykatë, në afat prej 15 ditësh nga pranimi i shkresës.​​ 

 

  • Më 5 janar 2022, u.d. Sekretari i zyrës së Presidentes, dorëzoi në Gjykatë komente në lidhje me kërkesën.

 

  • Më 9 qershor 2022, Gjykata i parashtroi disa pyetje Forumit të Komisionit të Venecias lidhur me efektshmërinë e mjeteve juridike kundër dekreteve​​ presidenciale, parimin e subsidiaritetit dhe obligimin për shterim të mjeteve juridike në rastet kur​​ kontestohen dekretet presidenciale. Më konkretisht Gjykata parashtroi pyetjet​​ si ne vijim:

 

  • A përcakton Kushtetuta dhe/ose Ligji përkatës, mjete juridike efektive, kundër Dekreteve të Presidentit, me të cilat Presidenti shkarkon ose liron nga detyra: një ambasador, konsull, apo zyrtar shtetëror, që mbajnë pozita të rëndësishme shtetërore?; Nëse përgjigja në pyetjen e mësipërme është po, cili është fushëveprimi i vlerësimit të kushtetutshmërisë së një akti të tillë?

 

  • Në rast se Dekreti i Presidentes është me karakter individual, pra përcakton të drejtat dhe detyrimet e individit, a obligohet individi në fjalë që-bazuar në parimin e subsidiaritetit së pari t’i shterojë mjetet juridike pranë gjykatave të rregullta para se t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese? Apo individi i prekur nga Dekreti i Presidentes mund t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese pa pasur nevojë që t’i shterojë mjetet juridike pranë gjyqësorit të rregullt? ​​ 

 

  • Kush e ka kompetencën parësore për të vlerësuar kushtetutshmërinë e aktit/dekretit të Presidentit – gjykatat e rregullta dhe më pas Gjykata Kushtetuese pasi të jenë shteruar mjetet juridike, apo vetëm Gjykata Kushtetuese?

 

  • Në praktikën tuaj gjyqësore, a keni pasur kërkesa të natyrës së tillë, nëse po, si janë vendosur ato?​​ 

 

  • Më 14 qershor dhe​​ deri me​​ 7 gusht 2022, Gjykata pranoi​​ 10​​ (dhjetë)​​ përgjigje nga​​ gjykatat kushtetuese​​ dhe​​ supreme me juridiksion kushtetues,​​ anëtare​​ ​​ Forumit të Komisionit të Venecias, respektivisht nga: Gjykata Federale Kushtetuese e Gjermanisë, Gjykata Supreme e Meksikos, Gjykata Supreme e Holandës, Gjykata Kushtetuese e Lihtenshtajnit, Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut, Gjykata Supreme e Suedisë, Gjykata Kushtetuese e Rumanisë, Gjykata Kushtetuese e Çekisë, Gjykata Kushtetuese e Bullgarisë dhe Gjykata Kushtetuese e Sllovakisë.​​ ​​ Përgjigjet e pranuara nga Forumi i Komisionit të Venecias janë​​ reflektuar​​ në tekstin e mëposhtëm të këtij vendimi. ​​ 

 

  • Më​​ 7​​ dhjetor​​ 2022,​​ Kolegji shqyrtues​​ e shqyrtoi raportin e​​ gjyqtari​​ raportues dhe njëzëri​​ i rekomandoi Gjykatës që​​ ta deklarojë​​ të pranueshme kërkesën​​ dhe të​​ konstatojë​​ shkelje të​​ nenit 31 të​​ Kushtetutës, në​​ lidhje me nenin 6.1 të​​ Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (në tekstin e mëtejmë: KEDNj), përkatësisht shkelje të së drejtës për qasje në​​ drejtësi.​​ ​​ 

 

Përmbledhje​​ e fakteve

 

  • Më 1 gusht 2018, Presidenti i Republikës së Kosovës,​​ me Dekretin DED-008-2018,​​ emëroi parashtruesin e kërkesës​​ Ambasador/Shef të misionit diplomatikë në​​ Republikën e​​ Sllovenisë.

 

  • ​​ 1 tetor 2018, parashtruesi i​​ kërkesës​​ e​​ filloi mandatit e ambasadorit në​​ Lubjanë të​​ Republikës së Sllovenisë.

 

  • Më 14 maj 2021, Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, nëpërmjet shkresës nr.479​​ i propozoi Presidentes lirimin e parashtruesit të kërkesës nga detyra e Ambasadorit/Shef të misionit diplomatikë në Republikën e Sllovenisë.

 

  • Më 19 maj 2021,​​ Presidentja nxori Dekretin [nr.84/2021], me të cilin:​​ (i) Z. Avni Kastrati, lirohet nga detyra​​ e​​ ambasadorit të Republikës së Kosovës në Republikën e Sllovenisë; (ii)​​ ngarkohet MPJD-ja, që të ndërmarrë​​ të gjitha veprimet e nevojshme për zbatimin e këtij Dekreti; dhe (iii) Dekreti hyn​​ në fuqi ditën e nënshkrimit. Të​​ njëjtën datë, ​​ parashtruesi i kërkesës​​ e kishte pranuar Dekretin,​​ nëpërmjet Zyrës së Sekretarit të Përgjithshëm të MPJD.​​ 

 

  • ​​ 21 maj 2021, MPJD,​​ nxori​​ Vendimin​​ Nr.136/2021, nëpërmjet të cilit u vendos​​ si në​​ vijim:​​ 1.​​ ​​ z. Avni Kastrati, lirohet nga detyra e Ambasadorit/Shefit të​​ Misionit Diplomatik të Republikës së Kosovës në Republikën e Sllovenisë, në​​ zbatim të Dekretit​​ të Presidentes së Republikës së​​ Kosovës, nr.84/2021, të datës​​ 19.05.2021.​​ ​​ 2.​​ ​​ Kthimi i z. Avni Kastrati në Republikën e Kosovës, i shprehur si ne piken I të këtij Vendimi, me datë 30.08.2021.​​ ​​ 3. Ministria e Punëve​​ të​​ Jashtë dhe Diasporës, me ane të këtij Vendimi përfundon të​​ gjitha obligimet ligjore dhe financiare ndaj z. Avni Kastrati.​​ 4. Obligohet​​ Zyra e Sekretarit të​​ Përgjithshëm, Drejtoria e Përgjithshme​​ dhe​​ Departamenti për Financa dhe Shërbime të Përgjithshme, për zbatimin e këtij vendimi.​​ 5. Vendimi hyn në fuqi,​​ ​​ ditën e nënshkrimit.

 

  • Më 26 maj​​ 2021,​​ parashtruesit të​​ kërkesës, nëpërmjet Zyrës së Sekretarit të Përgjithshëm të MPJD,​​ i dërgohet​​ Vendimi​​ [Nr.136/2021] i​​ MPJD-së,​​ i​​ 21 majit 2021.​​ 

 

  • Më 11 qershor 2021, parashtruesi i kërkesës parashtroi padi në​​ Gjykatën​​ Themelore në Prishtinë,​​ kundër​​ ligjshmërisë së​​ Dekretit​​ [Nr.84/2021] të 19 majit 2021​​ ​​ Presidentes​​ dhe​​ Vendimit​​ [Nr.136/2021]​​ të 21 majit 2021​​ ​​ MPJD-së.​​ Nëpërmjet​​ padisë, parashtruesi i kërkesës,​​ pranë kësaj gjykate,​​ pretendoi:​​ 

 

“Shkelja e ligjeve materiale:

Me nenin 13 të​​ Ligjit Nr. 03/L-122 për Shërbimin e Jashtëm të Republikës së Kosovës, është paraparë​​ se emërimi dhe lirimi nga detyra e Shefit të​​ Misionit rregullohet me Ligjin​​ për Ministrinë e Punëve të​​ Jashtme dhe Shërbimin Diplomatik dhe aktet nënligjore të Ministrisë së​​ Punëve të​​ Jashtme, Ligji Nr. 03/L-044 Për Ministrinë e Punëve të​​ Jashtme dhe Shërbimin Diplomatik të Republikës se Kosovës, dhe Ligji Nr. 03/L-207 për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit Nr. 03/L-044 për Ministrinë e Punëve te Jashtme dhe Shërbimin Diplomatik te Republikës se Kosovës, ne asnjë dispozite te tij nuk e njeh institutin e "lirimit nga pozita", ashtu siç e ka përcaktuar Presidentja e Republikës së​​ Kosovës, në piken 1 të Dekretit Nr.84/2021, citoj: z. Avni Kastrati, lirohet nga detyra e Ambasadorit/Shefit të Misionit Diplomatik, të Republikës se Kosovës ne Republikën e Sllovenisë”. Me nenin 6 dhe 7 të Ligjit Nr. 03/L-044, respektivisht nenin 1​​ dhe 2 te Ligjit Nr.03/L-207, në​​ mënyrë taksative janë rregulluar vetëm procedurat e emërimit, dhe​​ se me asnjë dispozite tjetër të​​ këtyre ligjeve nuk parashihet lirimi apo ndërprerja e mandatit të Ambasadoreve apo Shefave të Misioneve. Konsideroj se mungesa e normave ligjore qe rregullojnë çështjen e​​ lirimit​​ nga detyra, nuk i jep të​​ drejtë​​ një​​ organi administrativ, apo titullari të tij, qe te​​ veproj në dem të palës në procedurë, në rastin konkret në dem të marrëdhënies së punës së​​ Ambasadorit z. Avni Kastrati, Marrëdhënie kjo e themeluar në bazë të​​ procedurave të​​ përcaktuara​​ ligjore në​​ fuqi. Andaj,​​ Dekreti i​​ Presidentes së​​ Republikës së​​ Kosovës,​​ me Nr. 84/2021, i​​ datës 19.05.2021 është nxjerrë me shkelje të​​ ligjit material, respektivisht me shkeljen​​ e​​ dispozitave të​​ Ligjit Nr. 03/L-044, respektivisht ligjit Nr.03/L-207​​ për​​ ndryshimin dhe​​ plotësimin​​ e​​ Ligjit Nr.03/L-044.

 

Shkelja e ligjit për procedurën e​​ përgjithshme​​ administrative:

Dekreti i Presidentes së Republikës se Kosovës, me Nr. 84/2021, i datës 19.05.2021, konsiston edhe me shkelje Ligjit nr.05/L-031​​ për​​ Procedurën​​ e​​ Përgjithshme​​ Administrative, pasi që​​ dihet se ky akt administrativ është akt individual, i cili prodhon​​ pasoja juridike ndaj personit, dhe si i​​ tillë​​ do duhej që të​​ përmbante​​ strukturën​​ dhe elementet e detyrueshme të​​ aktit administrativ. Dekreti i Presidentes së​​ Republikës së​​ Kosovës​​ me Nr. 84/2021, dhe Vendimi i​​ Ministrisë së Punëve të​​ Jashtme dhe​​ Diasporës me nr. ref: 136/2021,​​ te​​ datës​​ 21.05.2021, në​​ zbatim te tij, nuk​​ përmbajnë​​ fare​​ pjesën​​ arsyetuese,​​ ku pala do duhej te njoftohej se​​ cilat janë​​ arsyet​​ për​​ ​​ cilat po "lirohet" nga mandati para​​ përfundimit të tij, pasi qe në bazë të Dekretit të​​ Presidentit të​​ Republikës së​​ Kosovës Nr. DED -2018, të​​ datës​​ 01.08.2018,​​ mandati i z. Kastrati​​ përfundon​​ me​​ datën​​ 30.09.2022.​​ Po ashtu​​ këto​​ akte administrative nuk​​ përmbajnë​​ as​​ pjesën​​ përmbyllëse ku do duhej të​​ ipen​​ informata​​ për​​ mjetet juridike,​​ përfshirë​​ organin publik apo​​ gjykatën​​ ku paraqitet mjeti juridik administrativ apo​​ gjyqësor,​​ formën​​ e mjetit, afatin​​ përkatës​​ dhe​​ mënyrën​​ e llogaritjes se tij (këshillën​​ juridike). Andaj bazuar mbi​​ ketë qe u tha me lart, aktet administrative të​​ lartcekura​​ janë nxjerrë​​ ​​ kundërshtim me nenin 47 paragrafi 1.3 dhe​​ 1.4, nenin 48 të Ligjit Nr. 05/L-031 për Procedurën e Përgjithshme Administrative.”

 

  • Më 11 qershor​​ 2021, parashtruesi i kërkesës​​ nga Gjykata Themelore në Prishtinë​​ kërkoi​​ shtyrjen e ekzekutimit të​​ Dekretit [Nr.84/2021] të 19 majit 2021 të​​ Presidentes​​ dhe​​ ​​ Vendimit [Nr.136/2021] të 21 majit 2021 të MPJD-së.​​ 

 

  • ​​ 11 qershor 2021,​​ Gjykata Themelore në Prishtinë, kërkoi nga parashtruesi i kërkesës​​ ​​ në afat prej 8 ditësh​​ ​​ precizonte​​ padinë,​​ ​​ aspektin​​ subjektiv​​ dhe objektiv.​​ 

 

  • Më 18 qershor 2021, parashtruesi i kërkesës​​ e​​ precizoi​​ padinë, duke kërkuar nga Gjykata Themelore​​ në Prishtinë qe të​​ aprovonte padinë e tij dhe t’i anulonte si të​​ kundërligjshme​​ aktet e kontestuara. Parashtruesi​​ i kërkesës​​ po ashtu kërkoi që pjesa tjetër e padisë të mbetej​​ e njëjtë, sikurse ishte dorëzuar,​​ ​​ 11 qershor 2021.​​ ​​ 

 

  • Më​​ 1 korrik​​ 2021, Gjykata Themelore në Prishtinë, nëpërmjet Aktvendimit A.nr.1297/2021,​​ e​​ hodhi​​ poshtë,​​ si të palejuar,​​ padinë e parashtruesit të kërkesës, me arsyetimin​​ vijues:​​ “Për të vlerësuar lejueshmërinë e paraqitjes së padisë, duke e përfshirë edhe plotësimin e saj të datës 18.06.2021, gjykata iu referua Ligjit për Konfliktet Administrative, përkatësisht nenit 9, i cili përcakton se​​ "Gjykata në konflikt administrativ vendos për ligjshmërinë e akteve përfundimtare administrative, me të cilat organet e administratës, në​​ ushtrimin e autorizimeve publike, vendosin për​​ të​​ drejtat, detyrimet dhe interesat juridike të​​ personave​​ fizik/juridikë, në çështjet​​ administrative.​​ Ndërsa me nenin 10, paragrafin 1, të po të​​ njëjtit Ligj, përcaktohet se: "1. Të​​ drejtë për të​​ nisur konfliktin administrativ ka personi fizik si dhe personi juridik, nëse vlerëson se me aktin administrativ përfundimtar në​​ procedurën administrative, i është shkelur ndonjë e drejtë apo interes ligjor".​​ Po ashtu​​ Gjykata iu referua edhe nenit 15.1.2 të të​​ njëjtit ligj, i cili rregullon rastet kur nuk mund të​​ zhvillohet​​ konflikti administrativ, ku përcaktohet se: "Konflikti administrativ nuk mund të zhvillohet:​​ 1.2. kundër akteve të nxjerra në çështjet rreth të cilave, sipas​​ dispozitës së​​ ligjit nuk mund të​​ zhvillohet konflikti administrativ".​​ Sipas vlerësimit të​​ kësaj Gjykate dhe duke u bazuar në​​ nenin 9 të Ligjit për​​ Konfliktet Administrative, akti i kontestuar nga ana e paditësit, në​​ rastin konkret Dekreti i Presidentes së Republikës së Kosovës Nr. 84/2021​​ i datës 19.05.2021, nuk mund të​​ jetë objekt trajtimi në​​ procedurën e konfliktit administrativ, por i njëjti mund t'i nënshtrohet procedurës se vlerësimit të​​ kushtetutshmërisë nga ana e Gjykatës​​ Kushtetuese të Republikës së​​ Kosovës, në​​ pajtim me nenin 113 të Kushtetutës së​​ Republikës së Kosovës.

 

  • Më 7 korrik 2021, parashtruesi i kërkesës​​ parashtroi ankesë në​​ Gjykatën​​ e Apelit,​​ ndaj​​ Aktvendimit [A.nr.1297/2021] të 1 korrikut 2021 të Gjykatës Themelore në Prishtinë,​​ duke pretenduar shkelje​​ thelbësore të​​ ligjit të procedurës kontestimore,​​ vërtetim​​ ​​ gabuar​​ dhe jo të plotë​​ ​​ gjendjes faktike​​ dhe zbatim​​ të gabuar të ligjit material, me propozimin qe ankesa e tij të aprovohej në tërësi dhe​​ Aktvendimi i kontestuar i Gjykatës Themelore në Prishtinë​​ ​​ anulohej​​ dhe çështja​​ ​​ kthehej​​ ​​ rivendosje pranë​​ kësaj​​ ​​ fundit.​​ ​​ 

 

  • Më 13 korrik​​ 2021,​​ Gjykata e Apelit, nëpërmjet Aktvendimit​​ AA.nr.612/2021,​​ refuzoi​​ ankesën e parashtruesit të kërkesës dhe konfirmoi Aktvendimin​​ [A.nr.1297/2021] të​​ 1 korrikut 2021​​ të​​ Gjykatës​​ Themelore në Prishtinë, me​​ arsyetimin​​ vijues:​​ “Në​​ rastin konkret Dekreti i Presidentes së Republikës së Kosovës Nr.84/2-21 i datës 19.05.2021, nuk mund të jetë objekt trajtimi në procedurën e konfliktit administrativ, por i njëjti mund t’i nënshtrohet procedurës së vlerësimit të kushtetutshmërisë nga ana e Gjykatës Kushtetuese e Republikës së Kosovës, në pajtim me nenin 113 të Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Andaj në​​ kuptim të nenit 34 par. 1, nën​​ par​​ 1.5 e ka hedh poshtë si të pa lejuar padinë e paditësit”.

 

  • ​​ 30 korrik​​ 2021, parashtruesi i kërkesës​​ në​​ Gjykatën​​ Supreme parashtroi kërkesë​​ për shqyrtim të jashtëzakonshëm të vendimit gjyqësorë,​​ ndaj​​ Aktvendimit​​ [AA.nr.612/2021] të 13 korrikut 2021​​ të​​ Gjykatës së Apelit,​​ duke pretenduar shkelje​​ të dispozitave të​​ ligjit procedural dhe​​ material, me arsyetimin vijues:​​ “Fakti që ligji material, pra ligjit Nr. 03/L-044​​ për​​ Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Shërbimin Diplomatik të Republikës së Kosovës, i plotësuar dhe ndryshuar me ligjin Nr. 03/L-207, dhe ligjin Nr. 03/L-122, përcakton procedurën e emërimit dhe lirimit nga detyra të Ambasadoreve, të cilët emërohen dhe lirohen me Dekret të​​ Presidentit, (si një​​ akt administrativ individual) i cili krijon marrëdhënien e punës në mes të Ambasadorit dhe organit shtetëror, por nuk ka dispozitë e cila parasheh të drejtën e ushtrimit të mjetit juridik, nuk nënkupton apriori se ndaj këtij akti administrativ nuk mund të zhvillohet konflikti administrativ.​​ Meqë me ligjin material nuk është përcaktuar qe ndaj Dekretit mund të parashtrohet ankesa në shkallë të dytë brenda organeve administrative, e as nuk është përcaktuar se ndaj tij ndalohet ankesa, atëherë Dekreti i Presidentit ne këto kushte duhet të konsiderohet si akt administrativ i cili ka vendosur​​ për të​​ drejta​​ apo caktim të​​ ndonjë detyrimi ndaj personit të​​ caktuar fizik apo juridik, akt administrativ qe është nxjerr​​ për një​​ çështje​​ administrative​​ dhe ka vendosur mbi të​​ drejtën themelore, të drejtën e punës së​​ paditësit, akt administrativ i cili është konkret dhe individual dhe përfundimtar në​​ procedurën​​ administrative, ndaj të​​ cilit nuk mund te ushtrohet mjeti juridik i rregullt ankesa.​​ Bazuar në këto​​ fakte konsideroj se është plotësuar kushti ligjor i paraparë në nenin 13 paragrafin 2 të​​ LKA-së, i cili përcakton se “2. Konflikti administrativ mund të fillohet edhe kundër aktit​​ administrative​​ të shkallës së parë kundër të cilit në procedurën administrative ankimi nuk është i lejuar”.​​ 

 

  • ​​ 22 shtator 2021, Gjykata Supreme, nëpërmjet Aktgjykimit [ARJ.nr.84/2021], refuzoi​​ në tërësi​​ kërkesën​​ për​​ shqyrtim të​​ jashtëzakonshëm​​ të​​ vendimit gjyqësor,​​ ushtruar​​ ndaj​​ Aktvendimit​​ [AA.nr.612/2021] të 13 korrikut 2021​​ ​​ Gjykatës​​ së​​ Apelit,​​ me​​ arsyetimin:​​ “Sipas Ligjit nr. 03/L-094,​​ për Presidentin e Republikës së​​ Kosovës,​​ përkatësisht, sipas nenit 6, përcaktohet se Presidenti ushtron kompetencat qe i janë akorduar me Kushtetutë të Republikës së Kosovës lidhur me emërimin dhe shkarkimin e diplomateve. Sipas Ligjit nr. 03/L-044, për Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Shërbimin Diplomatik, si ligj i veçantë, apo akte tjera nen ligjore nuk parashihet me asnjë dispozitë se në procedurë administrative apo gjyqësore, qe​​ mund të përdoren mjete juridike kundër Dekretit të​​ Presidentit​​ lidhur me emërimin apo lirimin nga detyra të diplomateve të akredituar të Republikës së Kosovës, si në rastin konkret të paditësit”.

 

Pretendimet e parashtruesit​​ të kërkesës

 

  • Parashtruesi​​ i​​ kërkesës​​ pretendon se me aktet e autoriteteve​​ publike i​​ janë​​ shkelur​​ të drejtat e tij të​​ garantuara me nenet​​ 7 [Vlerat],​​ 65 (9) [Kompetencat e Kuvendit],​​ 84 (25)​​ [Kompetencat e​​ Presidentit],​​ 24 [Barazia para Ligjit], 31 [E Drejta për Gjykim të Drejtë dhe të Paanshëm], 32 [E Drejta për​​ Mjetet Juridike], 45 [Te Drejtat Zgjedhore dhe të Pjesëmarrjes], 54 [Mbrojtja Gjyqësore e të Drejtave] dhe 55 [Kufizimi i të Drejtave dhe Lirive Themelore] të​​ Kushtetutës.

 

  • Përkitazi me shkeljen e të drejtës për mbroje efektive gjyqësore​​ 

 

  • Parashtruesi i kërkesës​​ thekson​​ se çështja e emërimit dhe e lirimit të​​ ambasadoreve dhe e shefave të​​ misioneve​​ diplomatike​​ është e rregulluar me Ligjin Nr. 03/L-044 për Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Shërbimin Diplomatik të​​ Republikës së​​ Kosovës,​​ plotësuar dhe ndryshuar me Ligjin Nr. 03/L-207 dhe​​ Ligjin Nr. 03/L-122 për Shërbimin e Jashtëm të Republikës së Kosovës,​​ si​​ dhe aktet nënligjore për implementimin e këtyre ligjeve, siç është Rregullorja​​ e Qeverise Nr. 02/2009 për​​ Shërbimin e Jashtëm, Rregullorja​​ QRK​​ Nr. 04/2014 për plotësimin dhe ndryshimin e Rregullores Nr. 02/2009 për Shërbimin e Jashtëm, dhe Udhëzimi Administrativ​​ Nr.​​ 02/2012 për plotësimin dhe ndryshimin e Udhëzimit administrativ Nr.3/2009 për Procedurat e Emërimit të​​ Kandidateve për Nëpunës të Misionit Diplomatik.

 

  • Në këtë vazhdë, parashtruesi​​ i​​ kërkesës​​ pretendon se​​ fillimisht​​ gjykata e shkallës së parë​​ ka shkelur parimet e​​ drejtësisë​​ qe lidhen​​ me çështjet për të​​ cilat​​ është iniciuar padia, pasi​​ çështja e ngritur ka kuruar interpretim të ligjeve të lartcekura. Tutje,​​ i njëjti thekson se​​ gjykata​​ në fjalë, në rastin e tij​​ i është referuar nenit​​ 9 të Ligjit nr.03/L-202 për Konfliktet​​ Administrative,​​ nen​​ i cili përcakton​​ se:​​ “Gjykata në​​ konfliktet administrativ vendos​​ për​​ ligjshmërinë​​ e akteve​​ përfundimtare administrative, me të​​ cilat organet e​​ administratës, në​​ ushtrimin e autorizimeve publike, vendosin​​ për të​​ drejtat, detyrimet dhe interesat juridike të​​ personave fizikë dhe juridike në​​ çështjet​​ administrative”.​​ Në këtë kontekst,​​ parashtruesi i kërkesës​​ pretendon​​ se​​ në rastin konkret,​​ Dekreti​​ [Nr.84/2021]​​ i 19 majit 2021​​ i​​ Presidentes, do të duhej konsideruar​​ si akt​​ administrativ, për shkak se është nxjerrë​​ nga një person i autorizuar ose nga një​​ organ që​​ ushtron autorizime publike, në bazë të​​ ligjit,​​ dhe​​ pasi që​​ me këtë akt​​ është vendosur​​ për të drejta individuale të​​ tij,​​ i cili në kuptim të dispozitës se lartcekur është akt​​ administrativ përfundimtar në procedurë​​ administrative,​​ sepse ndaj​​ tij​​ (dekretit),​​ ligji nuk ka paraparë të drejtën për të ushtruar mjet të rregullt juridik,​​ përkatësisht​​ ankesë.

 

  • Tutje, parashtruesi i kërkesë thekson:​​ “Gjykata e shkallës së parë​​ ka hedhur​​ poshtë​​ si të​​ palejuar padinë e​​ tij, duke u thirrur në nenin 10,​​ paragrafin​​ 1 të Ligjit Nr. 03/L-202 për Konfliktet Administrative,​​ i cili​​ përcakton:​​ “Te​​ drejtë​​ për të nisur konfliktet administrativ ka personi fizik si dhe personi juridik, nëse vlerëson se me aktin administrativ përfundimtar në procedurën administrative, i është shkelur ndonjë e drejtë apo interes ligjor."​​ Në këtë kuptim, parashtruesi i kërkesës pretendon​​ se hedhja poshtë e padisë​​ ​​ tij, si e palejuar është bërë në mënyrë të gabuar, pasi qe ai si palë paditëse sipas​​ ​​ njëjtit​​ ligj,​​ duhet të​​ konsiderohet​​ palë​​ e dëmtuar​​ me aktin​​ e kontestuar,​​ sepse​​ me​​ lirimin e tij nga funksioni i ambasadorit atij si individ​​ i është shkelur e drejta nga marrëdhënia e punës, të​​ cilën​​ thekson​​ se​​ e​​ kishte themeluar në​​ pajtim me procedurat e përcaktuara​​ me Ligjin Nr.03/L-044 për Ministrinë e Punëve​​ të​​ Jashtme dhe Shërbimin​​ Diplomatik të​​ Republikës​​ së​​ Kosovës, të​​ plotësuar dhe ndryshuar me Ligjin Nr. 03/L-207​​ dhe Ligjin Nr. 03/L-122 për Shërbimin e Jashtëm​​ të​​ Republikës​​ së​​ Kosovës, mbi bazën​​ e të​​ cilëve ishte nxjerrë​​ Dekreti i Presidentit​​ Nr. DED 008-2018, më 1 gusht​​ 2018, sipas te cilit​​ ishte caktuar për​​ mandat 4 (katër)​​ vjeçar, respektivisht deri më​​ 30 shtator 2022.

 

  • Përveç kësaj,​​ parashtruesi i​​ kërkesë​​ thekson se​​ gjykata e shkallës së parë hedhjen poshtë të​​ padisë,​​ si të palejuar,​​ e ka bazuar edhe​​ në​​ nenin 15 të​​ Ligjit​​ Nr. 03/L-202​​ për Konfliktet​​ Administrative, gjegjësisht​​ në paragrafin​​ 1.2​​ të​​ tij,​​ i cili​​ përcakton​​ se:​​ "1.2.​​ kundër akteve të nxjerra në​​ çështjet rreth të​​ cilave, sipas dispozitës së ligjit nuk mund të​​ zhvillohet konflikti administrativ".​​ Në lidhje me këtë,​​ parashtruesi i kërkesës​​ pretendon​​ se​​ akti​​ administrativ​​ (dekreti)​​ i goditur me padi​​ ​​ gjykatë,​​ nuk bën​​ pjesë​​ në​​ asnjërin nga këto akte,​​ siç përcakton ky nen,​​ prandaj,​​ ndaj të njëjtit​​ akt​​ mund të​​ iniciohet​​ konflikti​​ administrativ,​​ dhe​​ për faktin​​ qe asnjë dispozitë kushtetuese​​ e​​ as​​ ligjore nuk​​ përcaktojnë​​ shprehimisht se ndaj Dekretit të Presidentit nuk mund të zhvillohet konflikti administrativ, siç kanë konstatuar gjykatat.

 

  • Si përmbledhje, parashtruesi i kërkesës​​ thekson se​​ të gjitha​​ instancave​​ gjyqësore​​ ​​ iu​​ është​​ drejtuar për të kërkuar mbrojtje​​ gjyqësore​​ të të​​ drejtave​​ subjektive, kanë​​ përdorur​​ ​​ njëjtin arsyetim ligjor, për hedhjen poshtë​​ ​​ padisë,​​ për​​ refuzimin e ankesës​​ dhe​​ për refuzimin e​​ kërkesës për​​ rishqyrtim të​​ jashtëzakonshëm​​ të vendimit gjyqësor,​​ duke u thirrur​​ në dispozitat ligjore të Ligjit për Konfliktet Administrative, përkatësisht​​ në nenet​​ 9, 10 (1) dhe 15 (1.2)​​ të tij, duke refuzuar kësisoj të gjitha mjetet e shfrytëzuara​​ juridike​​ të goditjes​​ pranë tyre. ​​ 

 

  • Parashtruesi i kërkesës thekson​​ tutje se​​ gjykata​​ e shkallës​​ së parë, përveç referimit në​​ dispozitat e lartcekura të ligjit,​​ ka konstatuar se​​ Dekreti i​​ Presidentes, nuk mund të jetë objekt trajtimi në​​ procedurën e konfliktit administrativ, por i njëjti mund t’i nënshtrohet procedurës se vlerësimit të​​ kushtetutshmërisë nga ana e Gjykatës Kushtetuese, në​​ pajtim me nenin 113 të Kushtetutës.​​ Me këtë konstatim,​​ parashtruesi i kërkesës pretendon se​​ gjykata​​ në fjalë​​ ka vepruar​​ ​​ kundërshtim me nenin 113,​​ paragrafin 7 të​​ Kushtetutës,​​ pasi qe​​ ai si palë paditëse​​ (individ),​​ pikërisht​​ nëpërmjet​​ inicimit​​ ​​ konfliktit administrativ,​​ ka​​ kërkuar​​ realizimin e të​​ drejtave​​ të tij subjektive​​ nëpërmjet​​ mbrojtjes​​ efektive​​ gjyqësore,​​ ndaj akteve të​​ autoriteteve publike,​​ siç​​ garantohet​​ me nenin 32 dhe 54 të​​ Kushtetutës.​​ Mbi këtë bazë,​​ parashtruesi i kërkesës pretendon se​​ gjykata​​ e shkallës​​ ​​ parë me një konstatim të​​ tillë,​​ ia ka mohuar​​ atij një​​ ​​ drejtë​​ ​​ garantuar​​ me Kushtetutë.​​ 

 

  • Për me tepër, parashtruesi i kërkesës shton se​​ edhe​​ gjykata e shkallës së dytë, duke konfirmuar qëndrimin​​ juridik​​ të​​ gjykatës së​​ shkallës së parë, e cila konsideroi se:​​ “Dekreti i Presidentit nuk mund të jetë objekt i trajtimit në procedurën e konfliktit​​ administrativë, por i njëjti mund ti nënshtrohet procedurës se vlerësimit të kushtetutshmërisë nga ana e Gjykatës Kushtetuese, në​​ pajtim me nenin 113 të​​ Kushtetutës”,​​ ka aplikuar një standard të rrezikshëm për sigurinë juridike, lidhur me përdorimin e mjeteve efektive gjyqësore, sepse​​ me një konstatim të tillë,​​ atij​​ i​​ është mohuar​​ e drejta e shfrytëzimit​​ efektiv​​ të mjeteve juridike​​ pranë gjykatave të rregullta, duke e lënë​​ kësisoj​​ mbrojtën e​​ të drejtave të tij, në mëshirën e Kuvendit të Kosovës, Presidentit të Republikës së​​ Kosovës (i cili në rastin konkret është vetë palë në procedurë), Qeverisë dhe Avokatit të​​ Popullit, pasi që​​ këto janë të vetmet palë të autorizuara të cilat në mënyrë direkte mund të ngrenë rastin për vlerësimin e kushtetutshmërisë së Dekretit të Presidentes, sipas nenit 113 paragrafi 2.1 të Kushtetutës. ​​ 

 

  • Përkitazi me​​ shkeljen e​​ parimit të​​ barazisë​​ para ligjit​​ 

 

  • ​​ lidhje me​​ këtë​​ pretendim,​​ parashtruesi i kërkesë thekson se në​​ dritën​​ e rastit konkret,​​ barazia para ligjit, përveç faktit të shkarkimit të ambasadoreve në bllok,​​ është shkelur​​ edhe​​ për​​ faktin se ambasadoret e shkarkuar, në​​ përbërjen e tyre aktuale kanë mandate të​​ ndryshme sa i​​ përket​​ kohëzgjatjes dhe se këto mandate të ndryshme, i vendosin të​​ njëjtit në pozita të​​ pabarabarta pasi​​ ​​ të gjithë ata edhe në aspektin faktik duhet të​​ trajtohen ndryshe nga njeri tjetri.​​ 

 

  • Përkitazi me​​ shkeljen e të​​ drejtës​​ për tu dëgjuar​​ 

 

  • Parashtruesi i kërkesës në​​ lidhje me këtë pretendim thekson​​ se​​ autoritetet​​ publike, ia kanë mohuar një të​​ drejtë​​ themelore, e cila​​ prek në​​ mënyrë të​​ drejtpërdrejtë të​​ drejtën​​ kushtetuese​​ për gjykim të drejtë dhe të​​ paanshëm, të​​ garantuar me nenin 31 të Kushtetues, i cila është promovuar​​ edhe nga Gjykata Evropiane​​ për të Drejtat e Njeriut (GjEDNj)​​ dhe​​ është​​ mishëruar në​​ praktiken e Gjykatës​​ Kushtetuese, në​​ rastet KI186/19,​​ KI187/19, KI200/19 dhe KI208/19.​​ Në këtë kontekst parashtruesi i kërkesës ​​ thekson se​​ “Përmes​​ pamundësisë​​ për​​ tu​​ dëgjuar, i​​ njëjti​​ nuk ka pasur​​ mundësi​​ qe të​​ shpreh​​ kundërshtimet​​ dhe​​ kundër argumentet, lidhur me shkarkimin e tij”.​​ 

 

  • Përkitazi me​​ shkeljen e të​​ drejtave zgjedhore dhe të​​ pjesëmarrjes​​ 

 

  • Shkelja e të drejtave zgjedhore dhe të​​ pjesëmarrjes​​ nga neni 45.3​​ i​​ Kushtetutës,​​ sipas parashtruesit të​​ kërkesës ka ardhur sepse ai është penguar në ushtrimin e funksionit të​​ tij​​ si ambasador, pasi që​​ shkarkimi i tij​​ është​​ bërë​​ pa​​ asnjë​​ arsye ligjore, duke mos​​ i ofruar mjete​​ efektive juridike​​ për​​ t'u mbrojtur, duke konsideruar​​ se​​ ndërprerja​​ e mandatit​​ të tij është bërë​​ jashtë kushteve të arsyeshme dhe të​​ pranueshme nga praktikat​​ vendore dhe​​ ndërkombëtare.

Komentet e dorëzuara nga Zyra e Presidentes​​ 

 

  • Më 5 janar 2022, Zyra e Presidentes ka dorëzuar komentet​​ përkitazi​​ me pretendimet​​ e parashtruesit të kërkesës. Në​​ lidhje me pranueshmërinë e kërkesës zyra në fjalë​​ argumenton: ​​ i) parashtruesi i kërkesës nuk është palë​​ e autorizuar​​ sipas nenit 113.2.1 dhe 113.6 të Kushtetutës​​ për të​​ ngritur​​ pranë Gjykatës Kushtetueses​​ shkelje të neneve nga kapitujt I, IV, dhe V, të Kushtetutës,​​ përkatësisht​​ shkelje​​ të​​ neneve 7,​​ 65 (9)​​ dhe​​ 84 (25) të Kushtetutës, nëpërmjet të​​ ashtuquajturat​​ kontroll abstrakt të normës​​ dhe në mungesë të ndërlidhshmërisë me një rast konkret​​ (case and controversy);​​ (ii)​​ se parashtruesi i kërkesës nuk dëshmon se është viktime e shkeljes​​ se të​​ drejtave individuale të shkaktuara nga autoriteti publik, sipas kuptimit​​ të nenit 47 dhe 48 të Ligjit. Në​​ këtë ndërlidhje, tutje​​ Zyra e Presidentes thekson​​ se parashtruesi i kërkesës para Gjykatës​​ pretendon​​ shkelje të neneve​​ 24 [Barazia ​​ para Ligjit],​​ 31 [E Drejta për​​ Gjykim të​​ Drejtë​​ dhe të​​ Paanshëm],​​ 32 [E Drejta për Mjete Juridike], 49 [E Drejta e Punës dhe Ushtrimit të Profesionit], 54 [Mbrojtja Gjyqësore e të Drejtave]​​ dhe​​ 55 [Kufizimi i të Drejtave dhe Lirive Themelore]​​ dhe në parimin e sigurisë juridike, por ai vetëm se i përmend këto nene dhe nuk ka elaboruar tutje si ka ardhur deri te shkelja e tyre;​​ ​​ (iii)​​ se parashtruesi i kërkesës nuk​​ ka përcaktuar​​ se cili është akti i​​ autoritetit​​ publik i cili kontestohet​​ në Gjykatë, Aktgjykimi i Gjykatës Supreme apo Dekreti i​​ Presidentes; (iv),​​ se neni 31 i Kushtetutës, sipas GjEDNj nuk zbatohet në​​ procedurat​​ jokontestimore​​ dhe të​​ njëanshme,​​ ku​​ nuk​​ përfshihen​​ dy palë​​ kundërshtare​​ duke​​ shtuar​​ se i tillë​​ është​​ rasti​​ me Dekretin e​​ Presidentes,​​ për​​ lirimin nga detyra të​​ parashtruesit​​ të​​ kërkesës;​​ (v)​​ se​​ kërkesa​​ e parashtruesit të​​ kërkesës​​ është​​ qartazi e pabazuar në​​ kuptim​​ ​​ rregullit 39 (2) të​​ Rregullores​​ së punës,​​ sepse e njëjta​​ ngre çështje të​​ faktit​​ dhe të​​ interpretimit të​​ ligjit dhe se Gjykata nuk mund të​​ veprojë​​ si gjykatë​​ e​​ shkallës së​​ katërt”​​ meqë​​ kërkesa​​ ​​ argumentohet duke u​​ thirrur​​ në shkelje të Ligjit​​ për​​ Konflikte​​ Administrative dhe se​​ Dekreti i Presidentes​​ është​​ marrë me shkelje të​​ Ligjit​​ për​​ Ministrinë​​ e​​ Punëve të​​ Jashtme dhe​​ Shërbimin​​ Diplomatik dhe Ligjit​​ për​​ Procedurën​​ e​​ Përgjithshme​​ Administrative. Në​​ ndërlidhje​​ me​​ këtë,​​ zyra në​​ fjalë thekson: si arsye e dytë​​ por jo me pak e​​ rëndësishme,​​ pse​​ kërkesa e parashtruesit duhet të​​ shpallet si qartazi e pabazuar, sipas rregullit 39 të Rregullores së​​ punës​​ është fakti se pretendimet kategorizohen me një​​ "mungese të​​ dukshme ose evidente të​​ shkeljes"​​ ​​ cilat si të​​ tilla janë​​ po ashtu​​ të​​ pambështetura apo të​​ paarsyetuara.

 

  • Sa i​​ përket​​ meritave të​​ kërkesës,​​ Zyra e Presidentes argumenton se:​​ “Sidoqoftë, edhe​​ nëse​​ kërkesa​​ shpallet e pranueshme dhe gjykohet mbi thelbin e saj, pretendimet e ngritura me​​ kërkesë​​ nuk​​ dëshmojnë​​ se ka​​ pasur shkelje kushtetuese gjatë nxjerrjes së Dekretit të​​ Presidentes. Ky konstatim​​ mbështetet në​​ tri argumente​​ qenësore: a. Dekreti i Presidentes​​ është​​ mbështetur në​​ norma kushtetuese dhe ligjore; b. Me rastin e nxjerrjes se Dekretit të​​ Presidentes​​ është​​ respektuar procedura e​​ përcaktuar​​ me legjislacionin​​ përkatës; c. Dekreti i Presidentes nuk ka shkelur​​ asnjë të drejtë​​ kushtetuese të​​ parashtruesit.

 

  • Si përfundim, Zyra e Presidentes,​​ pretendon se:​​ Kërkesa​​ KI 214/21 e​​ parashtruesit​​ z. Avni Kastrati, nuk​​ plotëson​​ kushtet e​​ pranueshmërisë, ashtu​​ siç​​ përcaktohen nga neni 113 i Kushtetutës, nenet 47,​​ 48,​​ 49 të​​ Ligjit​​ për​​ Gjykatën​​ Kushtetuese dhe rregulli 39 i Rregullores se​​ Punës së​​ Gjykatës Kushtetuese. Si e tillë, ajo​​ kërkesë​​ duhet të shpallet e papranueshme. Nëse,​​ megjithatë, Gjykata Kushtetuese vendose qe​​ kërkesën të​​ shpallë të​​ pranueshme​​ për shqyrtim të meritave të​​ saj,​​ atëherë​​ Dekreti i Presidentes,​​ nr., 84/2021,​​ për​​ larmin​​ nga detyra te Shefit te Misionit te​​ Republikës së​​ Kosovës​​ në​​ Republikën​​ e​​ Sllovenisë, z. Avni Kastrati,​​ është marrë​​ ne pajtim me​​ bazën​​ kushtetuese​​ dhe ligjore, duke ndjekur në​​ mënyrë të​​ sakte​​ procedurat formale të​​ kërkuara​​ për raste të tilla​​ si dhe nuk e ka cenuar​​ ndonjë të drejtë​​ kushtetuese individuale të​​ parashtruesit.

Përgjigjet e pranuara nga Forumi i Komisionit të Venecias, lidhur me vlerësimin​​ kushtetues të​​ dekreteve presidenciale​​ 

 

  • Në këtë drejtim,​​ Gjykata​​ ​​ rithekson​​ se ka pranuar​​ 10 (dhjetë)​​ përgjigje nga​​ gjykatat​​ kushtetuese ose​​ gjykata​​ ekuivalente​​ me​​ juridiksion​​ kushtetues të shteteve anëtare të Forumit të Komisionit të Venecias,​​ siç janë Gjermania, Meksika, Holanda, Çekia, Lihtenshtajni, Maqedoni e Veriut, Suedia, Rumania, Bullgaria dhe Sllovakia.

 

  • Në vijim, Gjykata do të reflektojë​​ ​​ pjesët më​​ relevante të​​ përgjigjeve​​ nga vendet anëtare të Forumit të Komisionit të Venecias.

 

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Federale Kushtetuese e Gjermanisë

 

  • Gjykata Federale Kushtetuese e Gjermanisë në përgjigjen e saj ka theksuar: “Bazuar në parimin e subsidiaritetit, ankuesi së pari duhet t’i ndjekë të gjitha opsionet procedurale në dispozicion të cilat mund të parandalojnë ose ndreqin shkeljen e pretenduar të të drejtave të garantuara me Kushtetutë. Prandaj, në rast të shkarkimit të të emëruarit politik siç është një ambasador ose një konsull, kjo do të nënkuptonte shterimin e të gjitha mjeteve juridike në dispozicion pranë gjykatave administrative [...] Vetëm pas këtyre “kanaleve juridike” që duhet shteruar, ankuesi mund të paraqesë ankesë kushtetuese.

 

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Kushtetuese e Sllovakisë

 

  • Gjykata Kushtetuese e Republikës Sllovake në përgjigjen e saj ka theksuar: “Gjykata Kushtetuese e Republikës Sllovake në jurisprudencën e saj të konsoliduar ka theksuar se procedurat pranë Gjykatës Kushtetuese mund të fillohen vetëm pas shterimit të të gjitha mjeteve juridike në dispozicion. Në anën tjetër, nëse nuk ​​ ka mjete juridike në dispozicion, personat e prekur mund të dorëzojnë drejtpërsëdrejti ankesë kushtetuese në Gjykatën Kushtetuese.

 

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Kushtetuese e Rumanisë

 

  • Gjykata Kushtetuese e Rumanisë në përgjigjen e saj ka theksuar: “Dekretet Presidenciale, duke pasur parasysh fushëveprimin e tyre dhe çështjen që rregullojnë,​​ nuk janë akte vlerësimi gjyqësor-administrativ i të cilave përjashtohet, prandaj, ato mund të kontestohen para gjykatave të​​ juridiksionit​​ të përgjithshëm që kanë kompetencë për t’i zgjidhur mosmarrëveshjet administrative”.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Supreme e Holandës

  • Gjykata Supreme e Holandës në përgjigjen e saj ka theksuar:​​ “Ambasadori ose konsulli të cilit i është ndërprerë marrëdhënia e punës mund të ankohet para gjykatave të rregullta lidhur me ndërprerjen e marrëdhënies së punës. Gjykata e rregullta kanë kompetencë për të shqyrtuar ndërprerjen e marrëdhënies së punës të ambasadorit ose të konsullit”.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Kushtetuese e Lihtenshtajnit​​ 

  • Gjykata Kushtetuese e Lihtenshtajnit në përgjigjen e saj ka theksuar:​​ “Në Lihtenshtajn, Princi është Kreu i Shtetit dhe dekretet e tij mund të kontestohen drejtpërdrejtë në Gjykatën Kushtetuese. Neni 15 (1) i Ligjit për Gjykatën Kushtetuese përcakton se Gjykata Kushtetuese do të vendos për ankesat përderisa ankuesi pretendon se të drejtat e garantuara me Kushtetutë i janë shkelur nga vendimi përfundimtar i një autoriteti publik për të cilat ligjvënësi shprehimisht ka njohur të drejtën e ankesës individuale. Kjo, pra, përfshin veprimet e cilitdo autoritet publik, përfshirë dhe veprimet e Kreut të Shtetit”.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut​​ 

  • Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut në përgjigjen e saj ka theksuar: “Ngjashëm me Kushtetutën e Kosovës, bazuar në nenin 84 të Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut, Presidenti i Republikës emëron dhe shkarkon me dekret ambasadorët dhe përfaqësuesit diplomatik tjerë të Republikës së Maqedonisë. Megjithatë, as Kushtetuta e as ligjet, nuk ofrojnë dispozita të detajuara lidhur me aktet e Presidentit të Republikës sa i perkat natyrës juridike të tyre, përfshirë dhe mundësinë e ankimimit kundër tyre. Kushtetuta po ashtu është e heshtur sa i përket kontrollit kushtetues të akteve të Presidentit. Për këto arsye, dekretet presidenciale rrallëherë kontestohen para Gjykatës Kushtetuese, por edhe kur kontestohen, Gjykata Kushtetuese i hedhë poshtë mbi bazën e mungesës së juridiksionit. Si konkluzion, në sistemin kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut ekziston boshllëk ligjor përkitazi me kontrollin kushtetues-gjyqësorë të dekreteve të Presidentit, çka i lë këto akte ligjore jashtë fushëveprimit të Gjykatës Kushtetuese.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Supreme e Suedisë

  • Gjykata Supreme e Suedisë në përgjigjen e saj ka theksuar: “Suedia është demokraci parlamentare dhe monarki. Kryeministri është Shefi i Qeverisë dhe mbreti është Kreu i Shtetit. Detyrat e mbretit janë të natyrës përfaqësuese. Prandaj, Suedia nuk ka President që mund të shpall dekrete dhe Suedia po ashtu nuk ka as Gjykatë Kushtetuese për t’i shqyrtuar aktet e tilla. Rrjedhimisht, kjo çështje nuk është e aplikueshme në kontekstin suedez.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Kushtetuese e Bullgarisë

  • ​​ Gjykata Kushtetuese e Bullgarisë në përgjigjen e saj ka theksuar:​​ “Bazuar në nenin 150 (1) të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese vepron vetëm me iniciativë të 1/5 të Deputetëve të Kuvendit, Presidenti, Këshilli i Ministrave, Gjykata Supreme e Kasacionit, Gjykata Supreme Administrative dhe Kryeprokurorit. Një individ nuk mund të dorëzojë ankesë pranë Gjykatës Kushtetuese. Duke qenë se Presidenti vepron sipas diskrecionit të tij, dekretet e tij i nënshtrohen vlerësimit nëse janë në pajtueshmëri me dispozitat e Kushtetutës. Ato nuk mund të testohen sa i përket ligjshmërisë (legality) apo përshtatshmërisë (expediency) së tyre, por vetëm për të shqyrtuar nëse janë plotësuar​​ parakushtet kushtetuese. Dekretet e Presidentit nuk i nënshtrohen kontrollit nga gjykatat e rregullta”.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Kushtetuese e Çekisë

  • Gjykata Kushtetuese e Çekisë në përgjigjen e saj ka theksuar: “Nuk ka rregullore ose jurisprudencë lidhur me subsidiaritetin e shqyrtimit ose të mjeteve juridike në rastet e shkarkimit të një ambasadori apo konsulli. Mirëpo, në të kaluarën ka pasur raste të shqyrtimit të vendimeve të Presidentit nga gjykatat. Nga ato vendime rrjedh se procedura varet nga vlerësimi material i sjelljes së Presidentit-nëse bëhet fjalë për një mosmarrëveshje që drejtpërsëdrejti vlerësohet nga Gjykata Kushtetuese ose nëse ka pasur vendim formal ose mosveprim që mund të kundërshtohet pranë gjykatave administrative.

Kontributi i dorëzuar nga Gjykata Supreme e Meksikos

  • Gjykata Supreme e Meksikos në përgjigjen e saj ka theksuar: “As Kushtetuta e as ligjet nuk ofrojnë mjete juridike kundër vendimeve Presidenciale për t’i shkarkuar sekretarët shtetëror, ambasadorët, konsujt ose drejtorët e Thesarit. Gjykata Supreme ka përcaktuar se Presidenti i Republikës ka liri absolute për emërim dhe shkarkim, pa pasur nevojë që të veprojë në pajtim me ndonjë kusht të posaçëm dhe pa ndërhyrje nga ndonjë pushtet tjetër në vendimmarrje. Thënë ndryshe, Gjykata Supreme ka përcaktuar se shkarkimi i sekretarëve shtetëror, ambasadorëve, konsujve dhe drejtorëve të Thesarit është diskrecion i Kreut të Ekzekutivit Federal.

Dispozitat relevante

Kushtetuta e Republikës së Kosovës

 

Neni 7

[Vlerat]

1. Rendi kushtetues i Republikës së Kosovës bazohet në parimet e lirisë, paqes, demokracisë, barazisë, respektimit të të drejtave dhe lirive të njeriut dhe sundimit të ligjit, mosdiskriminimit, të drejtës së pronës, mbrojtjes e mjedisit, drejtësisë sociale, pluralizmit, ndarjes së pushtetit shtetëror dhe ekonomisë së tregut.

[…]

 

Neni 84

[Kompetencat e​​ Presidentit]

Presidenti​​ i​​ Republikës​​ së Kosovës:

[...]

(25)​​ ​​ emëron​​ dhe​​ shkarkon​​ shefat​​ e​​ misioneve​​ diplomatike​​ ​​ Republikës​​ ​​ Kosovës,​​ me propozimin​​ e​​ Qeverisë;

[...]

 

Neni 24

[Barazia para Ligjit]

1. Të gjithë janë të barabartë para ligjit. Çdokush gëzon të drejtën e mbrojtjes së barabartë ligjore, pa diskriminim.​​ 

2. Askush nuk mund të diskriminohet në bazë të racës, ngjyrës, gjinisë, gjuhës, fesë, mendimeve politike ose të tjera, prejardhjes kombëtare a shoqërore, lidhjes me ndonjë komunitet, pronës, gjendjes ekonomike, sociale, orientimit seksual, lindjes, aftësisë së kufizuar ose ndonjë statusi tjetër personal.​​ 

3. Parimet e mbrojtjes së barabartë ligjore nuk parandalojnë vënien e masave të nevojshme për mbrojtjen dhe përparimin e të drejtave të individëve dhe grupeve që janë në pozitë të pabarabartë. Masat e tilla do të zbatohen vetëm derisa të arrihet qëllimi për të cilin janë vënë ato.

 

Neni 31

[E Drejta për Gjykim të Drejtë dhe të Paanshëm]

1. Çdokujt i garantohet mbrojtje e barabartë e të drejtave në procedurë para gjykatave, organeve të tjera shtetërore dhe bartësve të kompetencave publike.

2. Çdokush gëzon të drejtën për shqyrtim publik të drejtë dhe të paanshëm lidhur me vendimet për të drejtat dhe obligimet ose për cilëndo akuzë penale që ngrihet kundër saj/tij brenda një afati të arsyeshëm, nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme, e themeluar me ligj.

3. Gjykimi është publik, me përjashtim të rasteve kur gjykata, në rrethana të veçanta, konsideron se, në të mirë të drejtësisë, është i domosdoshëm përjashtimi i publikut, ose i përfaqësuesve të medieve, sepse prania e tyre do të përbënte rrezik për rendin publik ose sigurinë kombëtare, interesat e të miturve, ose për mbrojtjen e jetës private të palëve në proces, në mënyrën e përcaktuar me ligj.

4. Çdokush i akuzuar për vepër penale ka të drejtë t'u bëjë pyetje dëshmitarëve dhe të kërkojë paraqitjen e detyrueshme të dëshmitarëve, të ekspertëve dhe të personave të tjerë, të cilët mund të sqarojnë faktet.

5. Çdokush i akuzuar për vepër penale, prezumohet të jetë i pafajshëm derisa të mos dëshmohet fajësia e tij/saj, në pajtim me ligjin.

 

Neni​​ 32

[E​​ Drejta për Mjete Juridike]

Secili​​ ​​ person​​ ​​ ka​​ ​​ të​​ ​​ drejtë​​ ​​ të​​ ​​ përdorë​​ ​​ mjetet​​ ​​ juridike​​ ​​ kundër​​ ​​ vendimeve​​ ​​ gjyqësore​​ ​​ dhe administrative​​ ​​ cilat​​ cenojnë​​ ​​ drejtat​​ ose interesat​​ e​​ saj/tij​​ ​​ mënyrën​​ e​​ përcaktuar​​ me​​ ligj.

 

Neni 49

[E Drejta e Punës dhe​​ Ushtrimit të Profesionit]

1.  ​​​​ E​​ drejta​​ e​​ punës​​ garantohet.

2.  ​​​​ Secili​​ person është​​ i​​ lirë​​ ​​ zgjedhë​​ profesionin​​ dhe​​ vendin​​ e​​ punës.

 

Neni 54

[Mbrojtja Gjyqësore e të Drejtave]

Çdokush gëzon të drejtën e mbrojtjes gjyqësore në rast të shkeljes ose mohimit të ndonjë të drejte të garantuar me këtë Kushtetutë ose me ligj, si dhe të drejtën në mjete efektive ligjore nëse konstatohet se një e drejtë e tillë është shkelur.

 

Neni 55

[Kufizimi i të Drejtave dhe Lirive Themelore]

1.  ​​​​ Të drejtat dhe liritë themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, mund të kufizohen vetëm me ligj.

2.  ​​​​ Të drejtat dhe liritë themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, mund të kufizohen vetëm deri në atë masë sa është e domosdoshme që, në një shoqëri të hapur dhe demokratike, të përmbushet qëllimi për të cilin lejohet kufizimi.

3.  ​​​​ Kufizimet e të drejtave dhe lirive themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, nuk mund të bëhen për qëllime të tjera, përveç atyre për të cilat janë përcaktuar.

4.  ​​​​ Me rastin e kufizimit të të drejtave të njeriut dhe interpretimit të atyre kufizimeve, të gjitha institucionet e pushtetit publik, dhe sidomos gjykatat, e kanë për detyrë t’i kushtojnë kujdes esencës së të drejtës që kufizohet, rëndësisë së qëllimit të kufizimit, natyrës dhe vëllimit të kufizimit, raportit midis kufizimit dhe qëllimit që synohet të arrihet, si dhe të shqyrtojnë mundësinë e realizimit të atij qëllimi me kufizim më të vogël.

5.  ​​​​ Kufizimi i të drejtave dhe lirive të garantuara me këtë Kushtetutë, nuk bën të mohojë kurrsesi esencën e së drejtës së garantuar.

 

LIGJI NR. 03/L-202 PËR KONFLIKTET ADMINISTRATIVE

 

Neni 2

Qëllimi

Qëllimi i këtij ligji është sigurimi i mbrojtjes gjyqësore të të drejtave dhe interesave juridike të personave fizik, juridik dhe palëve të tjera, të cilat të drejta dhe interesa janë cenuar me vendime individuale ose me veprimet e organeve të administratës publike.

 

Neni 3

Përkufizimet

1. Shprehjet e përdorura në këtë ligj kanë këtë kuptim:

1.1.​​ Organ​​ - organet e administratës publike, organet e qeverisjes qendrore dhe organet e tjera në varësi të tyre, organet e vetëqeverisjes lokale dhe organet në varësi të tyre, kur në ushtrimin e autorizimeve publike vendosin në çështjet administrative.

1.2.​​ Akt administrativ​​ - çdo vendim të organit të paraparë në nën-paragrafin 1.1. të këtij paragrafi, i cili merret në fund të një procedure administrative në ushtrimin e autorizimeve publike dhe që prek, në mënyrë të favorshme ose jo të favorshme të drejtat e njohura ligjërisht, liritë ose interesat e personave fizikë ose juridikë përkatësisht palës tjetër në vendosjen e çështjes administrative.

1.3.​​ Çështja administrative​​ - sipas këtij ligji është situata e veçantë e pakontestueshme e me interes publik, në të cilën drejtpërdrejti nga dispozitat juridike, rezulton nevoja që sjellja e ardhshme e palës, të përcaktohet në mënyrë juridike –autoritative.​​ 

 

Neni 4

[Parimi i ligjshmërisë]

Në konfliktin administrativ gjykata​​ kompetent​​ vendos në bazë të​​ kushtetutës​​ dhe ligjeve.

 

Neni 9​​ 

Gjykata në konfliktin administrativ vendos për ligjshmërinë e akteve përfundimtare administrative, me të cilat organet e administratës, në ushtrimin e autorizimeve publike, vendosin për të drejtat, detyrimet dhe ​​ interesat juridike të personave fizikë dhe juridikë në çështjet administrative.

Neni 10

1. Të drejtë për të nisur konfliktin administrativ ka personi fizik si dhe personi juridik, nëse vlerëson se me aktin administrativ përfundimtar në procedurën administrative, i është shkelur ndonjë e drejt apo interes ligjor.​​ 

2. Organi i administratës, Avokati i Popullit, shoqatat dhe organizatat e tjera, të cilat veprojnë në mbrojtje të interesave publike mund të fillojnë konfliktin administrativ.​​ 

3. Organi ka të drejtë të iniciojë konfliktin administrativ, kundër vendimit, që është marrë në bazë të ankesës në procedurën administrative, nëse ai/ajo konsideron se është shkelur ndonjë e drejtë ose interes i tij.​​ 

4. Nëse me aktin administrativ është shkelur ligji në favor të personit fizik, personit juridik, konfliktin mund ta iniciojë prokurori publik kompetent ose organi tjetër i autorizuar me ligj. Organet e administratës kanë për detyrë që, kur të kenë mësuar për to, të njoftojnë prokurorin publik kompetent ose organin e autorizuar me ligj.​​ 

5. Konfliktin administrativ mund ta iniciojë edhe prokurori publik kompetent ose personi i autorizuar nëse me aktin administrativ është shkelur ligji në dëm të organeve të qeverisjes qendrore dhe të organeve të tjera në varësi të tyre, të​​ organeve të vetëqeverisjes lokale dhe të organeve në varësi të tyre, kur janë shkelur të drejtat pronësore të këtyre organeve.

 

Neni 13

Konflikti administrativ

  • Konflikti administrativ mund të fillojë vetëm kundër aktit administrativ të nxjerrë në procedurën administrative në shkallë të dytë.

  • Konflikti administrativ mund të fillohet edhe kundër aktit administrativ të shkallës së parë, kundër të cilit në procedurën administrative ankimi nuk është i lejuar.

 

Neni 15 ​​ 

  • Konflikti administrativ nuk mund të zhvillohet:​​ 

[...]

1.2. kundër akteve të nxjerra në çështjet rreth të cilave, sipas dispozitës së ligjit nuk mund të zhvillohet konflikti administrativ;

[...]

 

Neni 16

1. Akti administrativ përfundimtar mund të kundërshtohet:

1.1. për shkak se nuk janë aplikuar fare ose nuk janë aplikuar drejt dispozitat ligjore;

1.2 . për shkak se akti është nxjerrë nga organi jo kompetent;

1.3. për shkak se në procedurë, që i ka paraprirë aktit, nuk është vepruar sipas rregullave të procedurës, nuk është vërtetuar drejt gjendja faktike, apo nëse nga faktet e vërtetuara është nxjerrë konkluzioni jo i drejtë në pikëpamje të gjendjes faktike;

1.4. për shkak se me aktin përfundimtar administrativ i nxjerrë sipas vlerësimit të lirë, organi i ka tejkaluar kufijtë e autorizimit ligjor ose akti i tillë nuk është nxjerrë në pajtim me qëllimin e këtij ligji;

1.5. për shkak se pala e paditur e ka nxjerrë përsëri aktin e vetë të mëhershëm, më parë të anuluar më aktgjykimin e formës së prerë të gjykatës kompetente.

2. Akti administrativ nuk mund të kundërshtohet për aplikim jo të drejtë të dispozitave, kur organi kompetent ka vendosur sipas vlerësimit të lirë në bazë të autorizimeve dhe në kuadrin e kufijve që i janë dhënë me dispozitat ligjore, në pajtim me qëllimin për të cilin i është dhënë autorizimi.

 

Neni 18

Paditës në konfliktin administrativ mund të jetë personi fizik, personi juridik, Avokati i Popullit, shoqatat dhe organizatat e tjera, të cilat veprojnë në mbrojtje të interesit publik, që konsideron se me aktin administrativ i është shkelur ndonjë e drejtë apo ndonjë interes i drejtpërdrejtë ose i tërthortë, i bazuar në ligj.

 

Pranueshmëria​​ e​​ kërkesës

 

  • Gjykata së pari vlerëson​​ nëse parashtruesi i kërkesës​​ i​​ ka përmbushur kriteret e pranueshmërisë, të përcaktuara në Kushtetutë dhe të parashikuara më tej në Ligj dhe në Rregullore të punës.​​ 

  • Sa i përket palës së autorizuar​​ 

 

  • Përkitazi me këtë,​​ Gjykata i referohet paragrafëve 1 dhe 7 të nenit 113 [Juridiksioni​​ dhe Palët e Autorizuara] të Kushtetutës, që përcaktojnë:​​ 

Neni 113​​ i Kushtetutës

[Juridiksioni dhe Palët e Autorizuara]

“1. Gjykata Kushtetuese vendos vetëm për rastet e ngritura para gjykatës në mënyrë ligjore nga pala e autorizuar.

[...]

7. Individët janë të autorizuar të ngrenë shkeljet nga autoritetet publike të të drejtave dhe lirive të tyre individuale, të garantuara me Kushtetutë, mirëpo vetëm pasi të kenë shteruar të gjitha mjetet juridike të përcaktuara me ligj.”

[...]

 

  • Bazuar në këto dispozita, janë dy kritere themelore që e përcaktojnë pranueshmërinë e një kërkese, përkatësisht:​​ (i) që kërkesa të jetë parashtruar nga një individ​​ a subjekt juridik​​ i cili është i autorizuar për të ngritur shkelje të pretenduara të​​ të drejtave​​ individuale të tij, të shkaktuara nga autoritet​​ publike; dhe (ii) që një kërkesë​​ e​​ tillë, mund të parashtrohet në Gjykatë, vetëm pasi të jenë​​ shteruar të gjitha mjetet juridike të përcaktuara me ligj.​​ 

 

  • Për sa i përket përmbushjes së​​ kriterit të​​ “palës​​ ​​ autorizuar”, Gjykata​​ vëren​​ se parashtruesi i kërkesës​​ legjitimohet së është palë e autorizuar në kuptim të​​ paragrafit 1 dhe 7 të nenit 113​​ të Kushtetutës,​​ si dhe paragrafit 1 të nenit 47 të Ligjit,​​ për të kërkuar mbrojte​​ juridike​​ ndaj shkeljeve të shkaktuara nga autoritetet publike.​​ 

  • Sa i përket​​ shterimit të​​ mjeteve​​ juridike​​ 

 

  • Gjykata​​ në vazhdim shqyrton nëse​​ kërkesa e​​ parashtruesit të​​ kërkesës​​ e plotëson​​ kriterin​​ e​​ pranueshmërisë​​ ​​ përcaktuar në​​ nenin​​ 47 të Ligjit, që përcakton:​​ 

Neni 47​​ i Ligjit

[Kërkesa individuale]

​​ “1. Çdo individ ka të drejtë të kërkojë nga Gjykata Kushtetuese mbrojtje juridike në rast se pretendon se të drejtat dhe liritë e tija individuale të garantuara me Kushtetutë janë shkelur nga ndonjë autoritet publik.​​ 

2. Individi mund ta ngritë kërkesën në fjalë vetëm pasi që të ketë shteruar të gjitha mjetet juridike të përcaktuara me ligj.”

 

  • Bazuar në këtë​​ nen​​ të Ligjit,​​ individi apo subjekti juridik​​ përveç të drejtës​​ për të kërkuar mbrojtje juridikë​​ në​​ Gjykatë,​​ ndaj një​​ aktit​​ të​​ autoritetit publik​​ a një​​ vendimi gjyqësor,​​ me të​​ cilin pretendon​​ se janë​​ shkelur të​​ drejtat dhe liritë themelore​​ të tij,​​ të​​ garantuara me Kushtetutë,​​ ai ose ajo duhet të​​ dëshmojë dhe​​ provojë se ka​​ plotësuar​​ edhe kriterin e​​ shterimit të​​ mjeteve​​ juridike”,​​ para se të​​ këtë kërkuar​​ mbrojtje juridike në​​ Gjykatë.​​ 

 

  • Gjykata, përkitazi me këtë,​​ vëren​​ se parashtruesi i kërkesës, para se t’i​​ drejtohej​​ Gjykatës me kërkesë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së​​ aktit të autoritetit publik, përkatësisht​​ ​​ Dekretit të​​ Presidentes,​​ i njëjti paraprakisht ka kërkuar​​ mbrojtje​​ juridike​​ pranë gjykatave të​​ juridiksionit​​ ​​ rregullt dhe pasi që​​ i ka shteruar të​​ gjitha mjetet​​ juridike​​ në dispozicion​​ për rastin e tij, e ka parashtruar​​ kërkesën në Gjykatë.​​ Rrjedhimisht, parashtruesi i kërkesës​​ ​​ kuptim të​​ paragrafit 7 të nenit 113 të Kushtetutës dhe paragrafit 2 të nenit 47 të​​ Ligjit,​​ i ka shterur të​​ gjitha mjetet​​ juridike​​ në dispozicion.​​ 

  • Sa i përket qartësimit dhe saktësimit​​ të kërkesës​​ 

 

  • Gjykata,​​ tutje​​ shqyrton nëse​​ kërkesa e​​ parashtruesit të​​ kërkesës​​ i përmbush kushtet e përcaktuara​​ në nenin 48​​ të Ligjit, që​​ përcakton:​​ 

Neni 48

[Saktësimi i kërkesës]

“Parashtruesi i kërkesës ka për detyrë që në kërkesën e tij të qartësoj saktësisht se cilat të drejta dhe liri pretendon se i janë cenuar dhe cili është akti konkret i autoritetit publik të cilin parashtruesi dëshiron ta kontestoj.”

 

  • Gjykata, duke iu referuar​​ përmbajtës së​​ këtij neni, rikujton se parashtruesi i kërkesë​​ është i obliguar​​ gjithashtu​​ qe në kërkesën e​​ tij​​ të qartësojë​​ dhe saktësojë se:​​ (i) cilat të​​ drejta​​ dhe liri themelore pretendon se i​​ janë​​ shkelur​​ nga autoritetet publike,​​ dhe​​ (ii)​​ cili​​ është​​ akti​​ konkret​​ i​​ autoriteti publik që​​ kontestohet në​​ Gjykatë.​​ Sa i​​ përket​​ kushtit të parë,​​ Gjykata​​ vëren​​ se parashtruesi​​ i kërkesës​​ ​​ mënyrë specifike iu është referuar dispozitave konkrete të​​ Kushtetutës.​​ Ai gjithashtu​​ në plotësimin e formularit​​ të kërkesës​​ e​​ ka​​ specifikuar​​ aktin e​​ kontestuar​​ dhe aktet​​ e​​ tjera në ndërlidhje me të, kushtetutshmëria​​ e të​​ cilëve​​ kontestohet​​ ​​ Gjykatë, duke​​ shënuar​​ kësisoj​​ Aktgjykimin [ARJ.nr.84/2021]​​ e​​ 22 shtatorit të Gjykatës Supreme.​​ Rrjedhimisht,​​ Gjykata​​ konsideron se parashtruesi i​​ kërkesës​​ ka​​ përmbushur kushtet e​​ kërkuara​​ me nenin 48 të​​ Ligjit.​​ 

  • Sa i përket​​ afatshmërisë së​​ kërkesës​​ 

 

  • Tutje,​​ Gjykata​​ shqyrton nëse​​ kërkesa e​​ parashtruesit të​​ kërkesës​​ e​​ përmbush​​ kriterin​​ e pranueshmërisë të përcaktuara​​ ​​ nenin 49 të Ligjit, që​​ përcakton:​​ 

Neni 49​​ 

[Afatet]

Kërkesa parashtrohet brenda afatit prej katër (4) muajve. Afati fillon të ecë që nga dita kur parashtruesit i është dorëzuar vendimi gjyqësor. Në të gjitha rastet e tjera, afati fillon të ecë në ditën kur vendimi ose akti është shpallur publikisht...”

 

  • Përkitazi​​ me dorëzimin e kërkesës brenda afatit katër mujor, Gjykata​​ vëren​​ se Aktgjykimi  ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​ ​​​​ [ARJ.nr.84/2022] i 22 shtatorit​​ 2021​​ i Gjykatës Supreme​​ (mjeti i fundit​​ juridik)​​ i është dorëzuar parashtruesit​​ të kërkesës më​​ 11 tetor 2021, ndërkohe që kërkesa​​ në Gjykatën Kushtetuese​​ është​​ parashtruar​​ ​​ 1 dhjetor 2021, që​​ nënkupton​​ ​​ e​​ njëjta​​ është​​ dorëzuar brenda afatit 4 (katër) mujor, siç përcaktohet në​​ nenin 49 të Ligjit.

 

  • Si përmbledhje, Gjykata​​ konstaton se,​​ parashtruesi i kërkesës është palë e autorizuar, në kuptim të nenit 113.7 të Kushtetutës​​ për të parashtruar kërkesën në Gjykatë; ai​​ e​​ konteston kushtetutshmërinë e një akti të autoriteti publik, përkatësisht Aktgjykimin​​ ARJ.nr.84/2021, të 22 shtatorit​​ 2021 të Gjykatës Supreme, pasi i ka shteruar të gjitha mjetet juridike në dispozicion, sipas nenit 113.7 të Kushtetutës dhe nenit 47.2 të Ligjit;​​ i​​ ka specifikuar të drejtat e garantuara me Kushtetutë, të cilat​​ pretendon se i janë shkelur​​ nga autoritet publike, duke specifikuar edhe aktin konkret kushtetutshmëria e të cilit kontestohet, në pajtim me kërkesat e nenit 48 të Ligjit; dhe​​ kërkesën e ka parashtruar brenda afatit ligjor prej 4 (katër) muajve,​​ ​​ pajtim me​​ nenin​​ 49​​ ​​ Ligjit.​​ 

 

  • Megjithatë, përveç​​ kritereve​​ të​​ lartcekura,​​ kushtetuese dhe ligjore,​​ Gjykata shqyrton​​ tutje​​ nëse parashtruesi i kërkesës​​ i​​ ka përmbushur kriteret e pranueshmërisë të përcaktuara në​​ Rregulloren e punës, përkatësisht ato të përcaktuara në​​ rregullin 39 [Kriteret e pranueshmërisë],​​ nën​​ rregullin​​ (1) (d) dhe (2), që përcaktojnë:​​ 

  • Gjykata​​ mund ta konsideroj një kërkesë të pranueshme, nëse:

[...]

(d) kërkesa qartëson saktësisht dhe në mënyrë adekuate paraqet faktet dhe pretendimet për shkelje të të drejtave apo dispozitave kushtetuese.

 

(2) Gjykata mund ta konsiderojë kërkesën të papranueshme, nëse kërkesa është qartazi e pabazuar, sepse parashtruesi nuk dëshmon dhe nuk mbështetë në mënyrë të mjaftueshme pretendimin e tij.”

[...]

 

  • Gjykata,​​ sa me sipër,​​ vëren​​ se kërkesa​​ e parashtruesit të kërkesës​​ ngrenë pretendime serioze​​ ​​ nivel kushtetutshmërie, andaj e​​ njëjta nuk mund të shpallet e papranueshme mbi bazën e kritereve të përcaktuara në rregullin 39 (2) të Rregullores së punës.​​ 

 

  • Rrjedhimisht, Gjykata vlerëson se kërkesa e parashtruesit të kërkesës i përmbush kushtet​​ e pranueshmërisë​​ për vlerësim në merita.

Meritat e kërkesës

 

  • Gjykata​​ verën​​ që rrethanat e rastit konkret ndërlidhen me​​ shkarkimin​​ e parashtruesit të kërkesës​​ nga detyra​​ e ambasadorit​​ të Republikës së Kosovës në Republikën e Sllovenisë, nga Presidentja,​​ me​​ Dekretin [Nr. 84/2021] të​​ 19 majit 2021. Ndaj​​ këtij​​ dekreti​​ dhe​​ ndaj​​ vendimit​​ [Nr.136/2021], të 21 majit 2021​​ të MPJD-së,​​ parashtruesi i kërkesës​​ kishte parashtruar padi​​ në Gjykatën​​ Themelore në Prishtinë,​​ e cila​​ me​​ Aktvendimin​​ [A.nr.1297/2021] e​​ 1 korrikut​​ 2021, e kishte hedhur​​ poshtë​​ si të​​ palejuar padinë​​ e parashtruesit të​​ kërkesës me arsyetimin se,​​ sipas​​ dispozitave​​ të Ligjit për Konfliktet Administrative, Dekreti​​ [nr.84/2021] i 19 majit 2021​​ i Presidentes, nuk mund të jetë objekt​​ vlerësimi​​ në procedurën e konfliktit administrativ, por i njëjti mund t'i nënshtrohet procedurës së​​ vlerësimit të kushtetutshmërisë nga Gjykata​​ Kushtetuese,​​ në pajtim me nenin 113 të Kushtetutës.​​ Parashtruesi​​ i kërkesës​​ ndaj Aktvendimit​​ [A.nr.1297/2021]​​ ​​ 1 korrikut 2021 të​​ Gjykatës​​ Themelore​​ ​​ Prishtinë,​​ kishte parashtruar ankesë në​​ Gjykatën​​ e Apelit,​​ me​​ pretendime​​ për​​ shkelje të​​ dispozitave​​ ligjore​​ ​​ aplikueshme dhe të​​ të drejtave të​​ garantuara me Kushtetutë. Gjykata e Apelit,​​ ​​ 13 korrik 2021,​​ nxori​​ Aktvendimin​​ AA.nr612/2021, nëpërmjet të cilit​​ e​​ refuzoi​​ si të​​ pabazuar​​ ankesën​​ e​​ parashtruesit të kërkesës,​​ duke​​ i​​ pranuar në​​ tërësi konstatimet e​​ Gjykatës Themelore në Prishtinë. Parashtruesi i kërkesës​​ i pakënaqur me konstatimit e Gjykatës së Apelit, të dhëna në Aktvendimin e​​ 13 korrikut 2021,​​ në Gjykatën Supreme​​ kishte​​ parashtruar kërkesë për shqyrtim të jashtëzakonshëm të​​ vendimit gjyqësor​​ dhe kjo e fundit​​ nëpërmjet​​ Aktgjykimit​​ [ARJ.nr.84/2021], të​​ 22 shtatorit​​ 2021,​​ e refuzoi​​ ​​ tërësi​​ si të​​ pabazuar​​ kërkesën e parashtruesit të kërkesës, duke i​​ konfirmuar kësisoj​​ Aktvendimet​​ e Gjykatës​​ ​​ Apelit dhe​​ ​​ Gjykatës Themelore në Prishtinë​​ si të drejta dhe të bazuara në ligj. ​​ 

 

  • Gjykata, rikujton se parashtruesi i kërkesës​​ pas pranimit të Aktgjykimit ​​ [ARJ.nr.84/2021] të 22 shtatorit​​ 2021​​ të Gjykatës Supreme​​ i është drejtuar Gjykatës me​​ kërkesë individuale, nëpërmjet​​ së​​ cilës ngrenë pretendime për shkelje të​​ të​​ drejtave dhe lirive të​​ tij​​ themelore​​ nga ana e autoriteteve publike, të​​ garantuara​​ me nenet 7, 65 (9), 84 (25),​​ 24,​​ 31, 32, 45, 54​​ dhe 55 të Kushtetutës.​​ 

 

  • Gjykata, fillimisht​​ vlerëson se në​​ bazë të​​ paragrafit 7 të​​ nenit​​ 113​​ të Kushtetutës, ajo vlerëson aktet e​​ autoriteteve​​ publike vetëm në​​ raport me pretendimet që​​ ngrenë shkelje të të drejtave individuale, nga kapitulli II [Të​​ Drejtat dhe Liritë Themelore të Njeriut] të Kushtetutës, dhe​​ nuk​​ lëshohet në​​ vlerësimin e pretendimeve​​ ​​ tjera,​​ ​​ bien në​​ kapitujt​​ e​​ tjerë të Kushtetutës.

 

  • Në​​ shqyrtimin e​​ pretendimeve të parashtruesve të kërkesës,​​ që​​ ngrenë shkelje të të drejtave të tyre individuale,​​ Gjykata,​​ merr parasysh praktikën​​ gjyqësore të GjEDNj-së dhe të saj, e cila përcakton se ankesa karakterizohet nga faktet e përfshira në të, dhe jo vetëm nga baza ligjore dhe argumentet në të cilat palët thirren shprehimisht (shih rasti i GjEDNj-së:​​ Talpis kundër Italisë, nr. 41237/14, Aktgjykimi i 18 shtatorit 2017, paragrafi 77 dhe referencat e cituara aty).​​ 

 

  • Gjykata,​​ përkitazi me këtë kërkesë​​ vëren​​ se esenca e pretendimeve​​ për shkelje të të drejtave kushtetuese të parashtruesit të kërkesës ka të bëjë​​ me​​ mohimin e të drejtës së​​ tij​​ për të pasur mbrojte efektive gjyqësore ndaj akteve të autoriteteve publike, gjegjësisht ndaj Dekretit​​ [Nr.84/2021]​​ të 19 majit 2021 të​​ Presidentes, pranë gjykatave të rregullta. Në​​ thelb​​ arsyetimi dhe argumentimi i pretendimeve për shkelje të të drejtave kushtetuese,​​ nga​​ ana e parashtruesit të kërkesës​​ ngrenë çështje të procesit të rregullt gjyqësor, përkatësisht​​ ​​ së drejtës për​​ qasjes në​​ drejtësi”, e cila​​ garantohet me​​ nenin​​ 31 të Kushtetutës dhe nenin​​ 6.1 të KEDNj-së.

 

  • Prandaj, Gjykata do të vazhdojë t’i shqyrtojë pretendimet e parashtruesit të kërkesës​​ nga pikëpamja e të drejtave të garantuara me nenin 31 të Kushtetutës në lidhje me nenin 6.1 të KEDNj-së, duke aplikuar parimet e përcaktuara​​ nëpërmjet praktikës gjyqësore të GjEDNj-së, në bazë të të cilave Gjykata në pajtim me nenin 53 [Interpretimi i Dispozitave për të Drejtat e Njeriut] të Kushtetutës është e obliguar si në vijim:​​ Të drejtat njeriut dhe liritë themelore të garantuara me këtë Kushtetutë, interpretohen në harmoni me vendimet gjyqësore të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut”.

 

  • Në këtë drejtim, Gjykata​​ i referohet​​ praktikes​​ gjyqësore​​ ​​ GjEDNj-së​​ dhe praktikes se saj, e cila përcakton​​ se drejtësia e procedurës vlerësohet në bazë të procedurës si tërësi (shih rastet e Gjykatës​​ KI62/17, parashtruese:​​ Emine Simnica, Aktgjykim i 29 majit 2018; paragrafi 41 dhe​​ KI20/21,​​ parashtruese:​​ Violeta Todorović,​​ Aktgjykim i 13 prillit 2021, paragrafi 38;​​ shih,​​ gjithashtu, Aktgjykimi i GjEDNj-së,​​ Barbera, Messeque dhe Jabardo kundër Spanjës,​​ nr.10590/83,​​ Aktgjykim i 6 tetorit 1988, paragrafi 68). Prandaj, në procedurën e vlerësimit të bazueshmërisë së pretendimeve të parashtruesit​​ të kërkesës, Gjykata do t’u përmbahet këtyre parimeve.

 

  • Në lidhje me këtë dhe për të shqyrtuar pretendimet e parashtruesit​​ të kërkesës, Gjykata do të shtjellojë​​ ne vijim​​ parimet e përgjithshme në lidhje me të drejtën për​​ “qasje​​ ​​ drejtësi”, në masën që lidhet me rrethanat e këtij rasti​​ konkret, për të vlerësuar aplikueshmërinë e​​ nenit 31 të Kushtetutës, në​​ lidhje me nenin 6.1 të KEDNj-së, në dritën e rrethanave të këtij rasti.

 

Përkitazi me​​ të drejtën​​ për​​ “qasje në drejtësi”​​ 

 

  • Parimet e përgjithshme

 

  • Në këtë kontekst, Gjykata rikujton se e drejta për të pasur​​ qasje në drejtësi​​ për qëllime të nenit 6.1 të KEDNj-së është qartësuar në rastin​​ e GjEDNj-së​​ Golder kundër Mbretërisë së Bashkuar,​​ nr.​​ 4451/70​​ Aktgjykim i 21​​ shkurtit 1975, paragrafët 28-36. Duke iu referuar parimit të sundimit të ligjit dhe shmangies së pushtetit arbitrar, GjEDNj-ja ka konstatuar se “e drejta për qasje në​​ drejtësi”​​ është aspekt thelbësor i garancive procedurale të mishëruara në nenin 6.1​​ të KEDNj-së​​ (shih,​​ ndër të tjera,​​ përkitazi me të​​ drejtën për​​ qasje në drejtësi,​​ rastin e GjEDNj-së,​​ Zubac kundër Kroacisë,​​ nr. 40160/12,​​ Aktgjykim i 5 prillit 2018, paragrafi 76). Për më tepër, sipas GjEDNj-së, kjo e drejtë i siguron çdokujt të drejtën e adresimit të çështjes përkatëse që ndërlidhet me “të drejta dhe detyrime​​ të​​ tij/saj​​ civile” para një gjykate​​ kombëtare të themeluar më ligj​​ (shih, në​​ lidhje me këtë,​​ rastin e GjEDNj-së,​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë,​​ nr. 76943/11,​​ Aktgjykim i 29 nëntorit 2016,​​ paragrafi 84 dhe referencat në të, si​​ dhe rastin e Gjykatës,​​ KI143/21, me parashtrues​​ Avdyl Bajgora, Aktgjykimi i 25 nëntorit 2021, paragrafi 50-57).

 

  • Gjykata në këtë kontekst thekson se e drejta në gjykatë, si pjesë përbërëse e të drejtës për gjykim të drejtë dhe të paanshëm, siç garantohet me nenin 31 të Kushtetutës në lidhje me nenin 6.1​​ të KEDNj-së, përcakton që​​ palët (ndërgjyqësit)​​ duhet të kenë një mjet efektiv juridik që ua mundëson mbrojtjen e të drejtave​​ të tyre civile (shih,​​ rastet e GjEDNj-së,​​ Běleš dhe të tjerët kundër Republikës Çeke,​​ nr.​​ 47273/99,​​ Aktgjykim i 12 nëntorit 2002, paragrafi 49; dhe​​ Naït-Liman kundër Zvicrës,​​ nr.51357/07,​​ Aktgjykim i​​ 15 marsit 2018, paragrafi 112,​​ dhe së fundmi​​ rastin e Gjykatës,​​ KI143/21,​​ cituar më​​ lart, paragrafi 50).​​ 

 

  • Për​​ me tepër,​​ GjEDNj në​​ rastin e lartcekur,​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë,​​ (paragrafin 85),​​ thekson​​ se,​​ kushdo mund të​​ mbështetet​​ në​​ nenin​​ 6.1​​ ​​ KEDNj-së,​​ kur​​ konsideron se​​ ka​​ një ndërhyrje​​ të paligjshme​​ në ushtrimin e një prej të drejtave të tij ose të saj (civile) dhe​​ ai ose ajo​​ ankohet se​​ nuk ka pasur mundësinë për ta paraqitur kërkesën e​​ tij/saj​​ në​​ gjykatë, në​​ pajtueshmëri me​​ kërkesat e nenit 6.1​​ të KEDNj-së. Kur ka një mosmarrëveshje serioze dhe të vërtetë për sa i përket ligjshmërisë së një ndërhyrjeje të tillë,​​ neni 6.1 i jep të drejtë individit në fjalë​​ qe çështjet​​ e ligjit (ligjshmërisë) të vendosen​​ nga një gjykatë​​ vendore"​​ (shih, rastin e GjEDNj,​​ Z dhe të tjerët kundër Mbretërisë së Bashkuar,​​ nr.29392/95,​​ Aktgjykimi i 10 majit 2001, paragrafi​​ 92;​​ shih gjithashtu​​ rastin​​ Markovic dhe të tjerët kundër Italisë,​​ [DhM], nr. 1398/03, Aktgjykimi i 14 dhjetorit 2006, paragrafi 98).

 

  • Rrjedhimisht, bazuar në praktikën gjyqësore të GjEDNj-së, çdokush ka të drejtë që të paraqesë “padi” lidhur me​​ të drejtat dhe detyrimet civile” përkatëse tek një gjykatë. Neni 31 i Kushtetutës në lidhje me nenin 6.1​​ të KEDNj-së mishërojnë të “drejtën për gjykatë”, përkatësisht të “drejtën e qasjes në gjykatë”, e që nënkupton të drejtën për të filluar procedurat tek gjykatat në çështjet civile (shih rastin e GjEDNj-së​​ Golder kundër Mbretërisë së Bashkuar,​​ cituar më lart, paragrafi 36). Prandaj, çdokush që konsideron se ka pasur ndërhyrje të kundërligjshme në ushtrimin e të drejtave civile të tij/saj dhe pretendon se i është kufizuar mundësia për të kontestuar një pretendim të tillë para një gjykate, mund t’i referohet nenit 31 të Kushtetutës në lidhje me nenin 6 të KEDNj-së, duke u thirrur në të drejtën përkatëse për qasje në gjykatë.​​ 

 

  • Më specifikisht,​​ sipas praktikës gjyqësore të GjEDNj-së, së pari duhet të ekzistojë një “e drejtë civile” dhe së dyti, të ketë një “kontest” lidhur me ligjshmërinë e një ndërhyrje, që prek vetë ekzistencën apo fushëveprimin e “të drejtës civile” të mbrojtur. Definicioni i të dy këtyre koncepteve, duhet të jetë​​ përmbajtjesor​​ dhe joformal (shih, ndër të tjera, rastet e GJEDNJ-së,​​ Le Compte, Van Leuven and De Meyere kundër Belgjikës,​​ nr. 6878/75, 7238/75,​​ Aktgjykim i 23 qershorit 1981, paragrafi 45;​​ Moreira de Azevedo kundër Portugalisë,​​ nr. 11296/84,​​ Aktgjykim i 23 tetorit 1990, paragrafi 66;​​ Gorou kundër Greqisë​​ (nr.2),​​ nr. 12686/03,​​ Aktgjykim i 20 marsit 2009, paragrafi 29;​​ dhe​​ Boulois kundër Luksemburgut,​​ nr. 37575/04,​​ Aktgjykim i 3 prillit 2012, paragrafi 92). “Kontesti”, megjithatë, bazuar në praktikën gjyqësore të GjEDNj-së, duhet të jetë:​​ (i) i “vërtetë dhe serioz”​​ (shih, në këtë kontekst, rastet e GjEDNj-së​​ Sporrong dhe Lönnroth kundër Suedisë,​​ Aktgjykim i 23 shtatorit 1982, paragrafi 81; dhe​​ Cipolletta kundër Italisë, Aktgjykim i 11 janarit 2018, paragrafi 31); dhe (ii) rezultatet e procedurave para gjykatave duhet të jenë “vendimtare” për të drejtën civile në fjalë (shih, në këtë kontekst, rastin e GjEDNj-së,​​ Ulyanov kundër Ukrainës,​​ nr.16742/04, Vendimi​​ i 5 tetorit 2010).​​ Sipas praktikës gjyqësore të​​ GjEDNj-së, “lidhjet e paqëndrueshme” ose “pasojat e largëta” në mes të drejtës civile në fjalë dhe rezultatit të këtyre procedurave, nuk janë të mjaftueshme për të qenë në fushëveprimin e nenit 6 të KEDNJ-së (shih, në këtë kontekst, rastet e GjEDNj-së,​​ Lovrić kundër Kroacisë,​​ nr.​​ 38458/15,​​ Aktgjykim i 4 prillit 2017, paragrafi 51,​​ dhe​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë,​​ cituar më lart,​​ paragrafi 71 dhe referencat në të,​​ dhe së fundmi rastin e Gjykatës,​​ KI143/21,​​ cituar më​​ lart, ​​ paragrafi 53).​​ 

 

  • Në raste të tilla, kur është konstatuar të ketë një “të drejtë civile” dhe një “kontest”, neni 31 i Kushtetutës në lidhje me nenin 6.1​​ të KEDNj-së i garantojnë individit të drejtën “që çështja​​ të zgjidhet nga një tribunal” (shih rastin e GjEDNj-së,​​ Z dhe të tjerët kundër Mbretërisë së Bashkuar,​​ cituar më​​ lart,​​ paragrafi 92). Refuzimi i një gjykate për të shqyrtuar pretendimet e palëve lidhur me pajtueshmërinë e një procedure me garancitë procedurale themelore të gjykimit të drejtë dhe të paanshëm, kufizon qasjen e tyre në​​ gjykatë (shih rastin e GjEDNj-së​​ Al Dulimi dhe Montana Management Inc kundër Zvicrës,​​ nr. 5809/08,​​ Aktgjykim i 21 qershorit 2016, paragrafi 131).​​ 

 

  • Për më tepër, sipas praktikës gjyqësore të GjEDNj-së, Konventa nuk synon të garantojë të drejta që janë “teorike dhe të rreme”, por të drejta që janë “praktike dhe efektive” (shih, për më tepër rreth të drejtave “praktike dhe efektive”​​ rastet e GjEDNj-së​​ Kutić kundër Kroacisë, cituar më lart, paragrafi 25 dhe referencat e cituara aty; dhe​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë,​​ Aktgjykim i 29 nëntorit 2016,​​ paragrafi 86 dhe referencat në të).​​ 

 

  • Prandaj, në kuptim të këtyre të drejtave, neni 31 i Kushtetutës në lidhje me nenin 6.1​​ të KEDNj-së, garantojnë jo vetëm të drejtën për të filluar procedura,​​ por edhe të drejtën për të marrë një zgjidhje të “kontestit” përkatës nga një gjykatë​​ (shih rastet e GjEDNj-së,​​ Kutić kundër Kroacisë,​​ nr. 48778/99,​​ Aktgjykim i 1 marsit 2002, paragrafët 25-32;​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë,​​ cituar më​​ lart,​​ paragrafi 86 dhe referencat në të;​​ Aćimović kundër Kroacisë,​​ nr. 61237/00,​​ Aktgjykim i 9 tetorit 2003, paragrafi 41; dhe​​ Beneficio Cappella Paolini kundër San Marinos,​​ nr. 40786/98,​​ Aktgjykim i 13 korrikut 2004, paragrafi 29).​​ 

 

  • Parimet e​​ lartpërmendura,​​ megjithatë, nuk nënkuptojnë që e drejta për gjykatë dhe e drejta e qasjes në gjykatë janë të drejta absolute. Ato mund të jenë subjekt i kufizimeve, të cilat janë qartë të përcaktuara nga praktika gjyqësore e GjEDNj-së.​​ Megjithatë, këto kufizime nuk mund të shkojnë​​ deri në​​ masën​​ sa të kufizojnë qasjen e individit​​ duke cenuar​​ vetë thelbin e​​ të drejtës​​ (shih, në këtë kontekst, rastin e GjEDNj-së,​​ Baka kundër Hungarisë,​​ nr. 20261/12,​​ Aktgjykim i 23 qershorit 2016, paragrafi 120; dhe​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë,​​ Aktgjykim i 29 nëntorit 2016,​​ paragrafi 89 dhe referencat në të). Kurdo që qasja në gjykatë kufizohet nga ligji ose praktika përkatëse gjyqësore, Gjykata shqyrton nëse kufizimi prek thelbin e të drejtës dhe, në veçanti, nëse ky kufizim ka ndjekur një “qëllim legjitim” dhe nëse ekziston “një marrëdhënie e arsyeshme e proporcionalitetit ndërmjet mjeteve të përdorura dhe qëllimit që synohet të arrihet” (shih rastet e GjEDNj-së,​​ Ashingdane kundër Mbretërisë së Bashkuar,​​ nr.8225/78,​​ Aktgjykim i 28 majit 1985, paragrafi 57;​​ Lupeni Greek Catholic Parish dhe të tjerët kundër Rumanisë, cituar më lart, paragrafi 89;​​ Naït-Liman kundër Zvicrës,​​ cituar më lart,​​ paragrafi 115;​​ Fayed kundër Mbretërisë së Bashkuar,​​ nr.​​ 17101/03,​​ Aktgjykim i 21 shtatorit 1990,​​ paragrafi 65; dhe​​ Marković dhe të tjerët kundër Italisë,​​ nr. 1398/03,​​ Aktgjykim i 14 dhjetorit 2006, paragrafi 99;​​ dhe së fundmi​​ KI143/21,​​ me parashtrues​​ Abdyl Bajgora, Aktgjykimi i 25 nëntorit 2021, paragrafi 57).​​ 

 

  • Në vijim, Gjykata​​ vëren​​ që​​ neni 6.1​​ i KEDNj-së​​ nuk garanton të​​ drejtën​​ e qasjes në një gjykatë me kompetencë​​ për​​ të shfuqizuar ose anuluar një ligj të​​ miratuar nga ligjvënësi. Megjithatë, kur​​ një​​ dekret (i nxjerrë në​​ bazë të një​​ ligji), vendim ose masë​​ tjetër, megjithëse nuk i drejtohet formalisht ndonjë​​ personi fizik ose juridik, në thelb ndikon në​​ "të​​ drejtat civile" ose "detyrimet" e një personi të tillë ose të një​​ grupi personash, në një situate të ngjashme, qoftë​​ për​​ shkak të​​ disa​​ atributeve të​​ veçanta​​ për​​ ta ose për​​ shkak të një​​ situate faktike që​​ i dallon ata nga të​​ gjithë personat e tjerë, neni 6, paragrafi 1 mund të​​ kërkojë​​ që​​ thelbi i vendimit ose masës​​ në fjalë​​ është​​ në gjendje të​​ kundërshtohet nga ai person ose grup para një "gjykate" që​​ plotëson kërkesat e asaj​​ dispozite (shih rastin e GjEDNj-se:​​ Posti dhe Rahko​​ kundër​​ Finlandes, nr. 27824/95, Aktgjykim i 24 shtatorit​​ 2002, paragrafët 53-54). Kjo zbatohet​​ a fortiori​​ për një masë​​ që​​ zbaton legjislacionin​​ përkatës në një​​ rast​​ të​​ veçantë (shih rastin e GjEDNj-së:​​ Project-Trade d.o.o.​​ kundër​​ Kroacisë,​​ nr. 1920/14, Aktgjykim i 19​​ nëntorit​​ 2020,​​ paragrafët​​ 67-68).​​ ​​ 

 

  • Në rrethanat specifike të një​​ rasti, natyra praktike dhe efektive e të​​ drejtës së qasjes në​​ drejtësi​​ mund të​​ dëmtohet​​ nga​​ kufijtë​​ e​​ disponueshëm të​​ shqyrtimit​​ gjyqësor,​​ për shembull,​​ kur një ankesë në​​ gjykatat administrative​​ kundër një​​ dekreti presidencial mund të​​ shkaktonte​​ vetëm një​​ rishikim të respektimit të​​ formaliteteve të​​ jashtme në​​ miratimin e dekretit,​​ ndërsa​​ ankesa e​​ kërkuesit​​ kërkonte​​ shqyrtimin e themelit dhe të​​ ligjshmërisë së brendshme të dekretit (shih rastin e GjEDNj-se:​​ Kovesi​​ kundër​​ Rumanisë,​​ nr. 3594/19, Aktgjykim i 5 majit 2020,​​ paragrafët​​ 153- 154,​​ (në​​ lidhje me largimin e​​ parakohshëm​​ të​​ një​​ prokurori), dhe​​ a fortiori​​ nga mosdisponueshmeria e një​​ rishikimi​​ gjyqësor (shih rastin e GjEDNj-se,​​ Camelia Bogdan​​ kundër​​ Rumanise,​​ nr. 36889/18, Aktgjykim i 20 tetorit 2020,​​ paragrafët 76- 77, në​​ lidhje me pezullimin automatik te​​ përkohshëm​​ të​​ një​​ gjyqtari në pritje të​​ shqyrtimit te saj,​​ ankimi​​ kundër​​ vendimit​​ për​​ largimin e saj nga detyra).

 

Aplikimi i parimeve të lartcekura në rrethanat e rastit konkret​​ 

 

  • Siç u theksua më​​ lart,​​ pretendimet thelbësore të parashtruesit të kërkesës kanë të bëjnë me mosdhënien e mbrojtjes adekuate gjyqësore nga gjykatat e rregullta, si pasojë e mosshqyrtimit në themel të padisë së ngritur ndaj akteve të autoriteteve publike, gjegjësisht ndaj Dekretit [Nr.84/2021] të 19 majit 2021 të Presidentes dhe Vendimit [Nr.136/2021] të 21 majit 2021 të MPJD. Rrjedhimisht, Gjykata rikujton se gjykatat e rregullta në rastin konkret kanë përdorur të njëjtin arsyetim me rastin e hedhjes poshtë të padisë, refuzimit të ankesës dhe kërkesës për rishqyrtim të jashtëzakonshëm të vendimit gjyqësor, me​​ konstatimin​​ ​​ se sipas ligjeve në fuqi dhe sipas Kushtetutës, Dekretit i ​​ Presidentit nuk përbën objekt shqyrtimi për gjykatat e rregullta por për Gjykatën Kushtetuese.​​ 

 

  • Gjykata,​​ para se të analizojë​​ rrethanat e rastit,​​ në bazë të parimeve të lartcekura​​ dhe​​ para se t’i aplikojë të​​ njëjtat​​ në​​ dritën e rrethanave të​​ rastit konkret,​​ e konsideron​​ ​​ nevojshme që​​ të qartësojë:​​ (1) juridiksionin e gjykatave përkitazi me ushtrimin​​ e​​ kontrollit​​ të kushtetutshmërisë dhe të​​ ligjshmërisë së​​ akteve të​​ autoriteteve publike;​​ dhe​​ (ii)​​ karakterin​​ (përmbajtjen)​​ e​​ akteve​​ juridike​​ individuale​​ për nga​​ natyra,​​ rëndësia​​ dhe hierarkia​​ e normës,​​ me theks të posaçëm të dekreteve presidenciale.

 

a)​​ Kontrolli i kushtetutshmërisë dhe i ligjshmërisë së​​ akteve​​ 

 

  • ​​ këtë aspekt,​​ Gjykata​​ i referohet​​ praktikes​​ së​​ saj, sipas​​ së cilës rezulton që gjykatat​​ kanë të drejtë dhe,​​ për më​​ tepër,​​ obligim që gjatë ushtrimit të funksioneve të tyre, të gjykojnë, fillimisht sipas Kushtetutës, e pastaj sipas ligjit. Për më​​ tepër, duke pasur parasysh hierarkinë e akteve juridike, gjykatat janë të obliguara që të interpretojnë normat ligjore në harmoni me normat kushtetuese (shih rastin e Gjykatës:​​ KI207/19, parashtrues:​​ NISMA Socialdemokrate, Aleanca Kosova e Re dhe Partia e Drejtësisë,​​ Aktgjykimi i 1o dhjetorit 2020, paragrafi 124-125).​​ 

 

  • Për sa i​​ përket​​ kontrollit të kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së akteve të autoriteteve publike, Gjykata​​ ​​ thekson​​ se ekzistojnë praktika të ndryshme se si sistemet juridike të vendeve të​​ ndryshme​​ e rregullojnë çështjen e kontrollit kushtetues të normave juridike. Sipas një studimi të Komisionit të Venecias, sistemet juridike të vendeve anëtare të këtij komisioni, ndahen në grupe të caktuara kur bëhet fjalë për​​ kontrollin kushtetues të normave juridike. Lidhur me përcaktimin se cili sistem i kontrollit të kushtetutshmërisë zbatohet në vende të ndryshme, studimi në fjalë thekson se klasifikimi i një sistemi juridik si “i shpërndarë” në njërën anë, apo si i “koncentruar” në anën tjetër është i vështirë edhe se, rrjedhimisht, natyra e sistemit juridik përcaktohet nga kompetencat materiale të gjykatave specifike brenda sistemit të caktuar (shih rastin KI207/19, cituar më​​ lart, paragrafi 115;​​ si dhe​​ shih,​​ më​​ gjerësisht lidhur me këtë aspekt, Studimin për​​ Qasjen e Individëve në Drejtësinë Kushtetuese, miratuar nga Komisioni i Venecias në mbledhjen e 85-të Plenare,​​ 17-18 dhjetor 2010,​​ CDL-AD(201O)039rev, faqe 12).​​ 

 

  • Gjykata​​ përsërit​​ ​​ e drejta dhe detyrimi për të zbatuar dhe interpretuar Kushtetutën, iu njihet të gjitha gjykatave të Republikës së Kosovës. Këto të fundit, duke përfshirë​​ edhe Gjykatën Supreme,​​ si instancën më të lartë gjyqësore, në nivel të Republikës së Kosovës, kanë për obligim të interpretojnë ligjet në harmoni me Kushtetutën. Rrjedhimisht, Kushtetuta, autorizimin për të interpretuar Kushtetutën si dhe ligjet në pajtim me Kushtetutën,​​ ua njeh të gjitha gjykatave dhe autoriteteve të tjera publike të Republikës së Kosovës. Megjithatë, Gjykata Kushtetuese është autoriteti i vetëm në Republikën e Kosovës me autorizim ekskluziv kushtetues për të shfuqizuar një ligj ose normë ligjore si dhe për të bërë interpretimin përfundimtar të Kushtetutës dhe të përputhshmërisë së ligjeve me të (shih rastin​​ KI207/19,​​ parashtrues:​​ NISMA Socialdemokrate,​​ Aleanca Kosova e Re dhe Partia e Drejtësisë,​​ cituar më​​ lart, paragrafi 129-130). ​​ 

 

  • Prandaj, në këndvështrimin e Gjykatës ekziston një pozicion i qartë​​ sa i​​ përket​​ funksioneve të gjyqësorit të rregullt dhe atij kushtetues: i pari kujdeset për ruajtjen e supremacisë juridike të ligjit, përkatësisht përputhshmërisë së akteve nënligjore me ligjin, ndërsa i dyti për ruajtjen e supremacisë juridike të Kushtetutës, nëpërmjet kontrollit të kushtetutshmërisë së ligjeve dhe akteve nënligjore me Kushtetutën, sipas mënyrës së përcaktuar me Kushtetutë. Rrjedhimisht, për sa i përket kontrollit të kushtetutshmërisë së akteve juridike, Kushtetuta përcakton dy lloje juridiksionesh për Gjykatën, fillimisht ushtrimin e një juridiksioni fillestar dhe ekskluziv dhe me tej ushtrimin e një juridiksioni​​ rishikues dhe subsidiar. Në këtë drejtim, Gjykata ka juridiksion fillestar dhe ekskluziv kur shqyrton çështjet e përcaktuara me nenin 113, paragrafët​​ 2, 3, 4, 5 të Kushtetutës (me përjashtim të nenit 113.7 të Kushtetues), ku të gjitha rastet e listuara shqyrtohen për herë të parë nga Gjykata, e cila ka​​ juridiksion​​ të plotë dhe ekskluziv mbi çështjet e parashtruara para saj.

​​ 

  • Në anën tjetër, Gjykata në bazë të nenit 113, paragrafit​​ 7 të Kushtetutës,​​ e ve në funksion​​ juridiksionin​​ e saj rishikues dhe subsidiar për të gjitha kërkesat individuale mbi respektimin e të drejtave kushtetuese, të cilat kanë si objekt kontesti aktet individuale të autoriteteve publike.​​ Juridiksioni​​ rishikues, si i tillë, aktivizohet vetëm pas shterimit të të gjitha mjeteve juridike. Sipas, Gjyk