Historiku

Shikuar nga aspekti historik, Kosova si njësi federale në ish-Federatën Jugosllave, ka aplikuar kontrollin e kushtetutshmërisë përmes gjykatës kushtetuese. Edhe pse gjykata e parë Kushtetuese në Jugosllavinë Federale ka qenë themeluar qysh në vitin 1963, për shkak të pozitës politiko-shoqërore aplikimi i kontrollit të kushtetutshmërisë në Kosovë paraqitet që nga viti 1969. Me Ligjin Kushtetues të Krahinës Socialiste Autonome të Kosovës (me tutje si KSAK) me 1969 fillimisht ka qenë konstituuar dega Gjyqësore Kushtetuese pranë Gjykatës Supreme të Kosovës.

Zgjerimi i funksioneve legjislative të Krahinës, me ndryshimet kushtetuese të vitit 1971, ndikuan edhe në organizimin më të gjere në lëmin e mbrojtjes së Kushtetutshmërisë dhe Ligjshmërisë. Në këtë drejtim, me amendamentin X për Ligjin Kushtetues të KSAK-së, konstituohet Gjykata Kushtetuese e Kosovës si organ i pavarur për mbrojtjen e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë, me funksion dhe pozitë identike me ato të gjykatave kushtetuese me republikat e federatës Jugosllave.

Me Kushtetutën e Kaçanikut 1990, po ashtu ka qenë paraparë institucioni i Gjykatës Kushtetuese si garantues dhe mbrojtjes i kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë, mirëpo për shkak të suprimimit të autonomisë së Kosovës, vendosjes së pushtetit okupues të Serbisë, ajo asnjëherë nuk është konstituuar. Pas luftës së vitit 1999 dhe vendosjen e Kosovës nën administrimin e OKB-së, me Kornizën Kushtetuese për Vetëqeverisje të Përkohshme, 15 maj 2001, është paraparë themelimi i të ashtuquajturit Kolegj i Veçantë i Gjykatës Supreme mbi Çështjet e Kornizës Kushtetuese. Edhe pse në praktikë ky institucion nuk është themeluar dhe vënë në funksion ndonjëherë, me Kornizën Kushtetuese janë përcaktuar vetëm funksionet e këtij kolegji dhe subjektet që mund të kërkojnë fillimin e procedurës, mirëpo nuk është përcaktuar numri i gjyqtarëve e as mënyra e punës së këtij Kolegji.

Grupi Punues për Themelimin e Gjykatës Kushtetuese

Si rrjedhojë e zhvillimeve të reja politike në vend dhe nevojës për themelimin e institucioneve kryesore të Republikës së Kosovës, në maj të vitit 2008, me vendim të Presidentit të Republikës së Kosovës Prof. Dr. Fatmir Sejdiu dhe Kryeministrit z. Hashim Thaçi u formua Grupi Punues për themelimin e Gjykatës Kushtetuese. Ky Grup Punues u autorizua që të përgatisë kuadrin normativ të nevojshëm për funksionimin e Gjykatës; të hartoj planin buxhetor 2009, 2010 dhe 2011; të dizajnojë hierarkinë organizative të Gjykatës Kushtetuese, si dhe të përgatisë planin për vendosjen e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës. Përbërja e Grupit Punues ka pasur një përfaqësim gjithëpërfshirës të institucioneve të Republikës së Kosovës (Qeverisë dhe Zyrës së Presidentit), organizatave ndërkombëtare (USAID, ICO, Këshilli i Evropës) dhe ekspert juridik të vendit dhe ndërkombëtar të cilët, në periudhë kohore maj – dhjetor 2008, dhanë një kontribut të çmuar në realizimin e të gjitha detyrave që iu patën ngarkuar. Aktiviteti i Grupit Punues ka qenë mbështetur nga Sekretariati i grupit, ndihmë teknike dhe profesionale, e ofruar nga EWMI dhe e mbështetur financiarisht nga UK DFID.

Përbërja e Grupit Punues.

• Bashkëkryesues: Prof. Dr Arsim Bajrami - Ministër i Shërbimeve Publike
• Mr.sc.Vjosa Osmani - Këshilltar i lartë, zyra e Presidentit të Kosovës

Anëtar:

• Ramë Manaj - Zëvendës Kryeministër
• Nekibe Kelmendi - Ministre e Drejtësisë
• Dr. Korab Sejdiu - Këshilltar Ligjor, zyra e Presidentit të Kosovë
• Dr. Visar Morina - Këshilltar Ligjor / MSHP
• Dr. Robert Muharremi - Ekspert – Universiteti Amerikan Kosovë
• Dr. Gjylieta Mushkolaj - Ekspert – Universiteti i Prishtinës
• Mr.sc. Arta Rama - Ekspert - Universiteti i Prishtinës
• Mr.sc.Xhavit Shala - Këshilltar Ligjor / MSHP
• Bedri Bahtiri - Udhëheqës i Divizionit për Legjislacion - MD
• Ilaz Ramajli - Ekspert - Avokat
• Lazim Salihu - Ekspert - Avokat
• Philippe Leroux-Martin - Zyra Ligjore ICO – ZPC
• John Allelo USAID - USAID – Këshilltar i lartë për Sundim të Ligjit
• Mr.sc. Gëzim Kolgeci - Koordinator i Sekretariatit të Grupit Punues - EWMI
• Argjentina Grazhdani - Drejtor i zyrës së EWMI